خشتەی شەکری خوێن
ئەو سنوورانەی لە نەرویج بەکار دەهێنرێن، لە سێ خشتەدا: دەستنیشانکردن، ئامانجی چارەسەر و دابەزینی شەکری خوێن. هەموو ژمارەکان بە mmol/Lن مەگەر شتێکی تر نووسرابێت.
1. دەستنیشانکردن و مەترسی
| پێوان | ئاسایی | مەترسیی بەرز | شەکرە |
|---|---|---|---|
| HbA1c (mmol/mol) | کەمتر لە 42 | 42–47 | 48 و زیاتر |
| گلووکۆزی پلازما بە بەتاڵی | کەمتر لە 6.1 | 6.1–6.9 | 7.0 و زیاتر |
| دوو کاتژمێر دوای خواردنەوەی گلووکۆز | کەمتر لە 7.8 | 7.8–11.0 | 11.1 و زیاتر |
| شەکری خوێن لە هەر کاتێکدا لەگەڵ نیشانە | 11.1 و زیاتر |
دەستنیشانکردن پێویستی بە دوو پشکنینی سەرووی سنوورەکە هەیە لە دوو ڕۆژی جیاوازدا، مەگەر لە هەمان کاتدا نیشانەی ڕوون هەبێت. لە نەرویج HbA1c هەڵبژاردەی یەکەمە. گلووکۆزی بەتاڵی و تاقیکردنەوەی بەرگەگرتنی گلووکۆز بەکار دەهێنرێن کاتێک HbA1c ناتوانرێت بەکاربهێنرێت. بڕوانە دەستنیشانکردن و HbA1c.
2. ئامانجەکانی چارەسەر لە شەکرەی جۆری 2دا
| ئامانج | ژمارە | بۆ کێ |
|---|---|---|
| HbA1c، گشتی | نزیکەی 53 mmol/mol (7%) | زۆربەی خەڵک |
| HbA1c، نزمتر | نزیکەی 48 mmol/mol (6.5%) | گەنجان و ئەوانەی تازە نەخۆشییەکەیان بۆ دەستنیشان کراوە، ئەگەر بە دەرمانی کەم بگەیشترێتە پێی |
| HbA1c، بەرزتر | 53–64 mmol/mol (7–8%) | شەکرەی درێژخایەن، نەخۆشیی تری قورس، کەمکاریی گورچیلە یان مەترسیی دابەزینی شەکری خوێن |
| خانەی چاودێری، تەمەنی چاوەڕوانکراوی کورت | دوورکەوتنەوە لە نیشانەکان؛ بە دەگمەن سەرووی 12–14 | تاکەکەسی |
| شەکری خوێن بە بەتاڵی لە کاتی دیاریکردنی ژەمی ئینسولیندا | 4–6 | لە کاتی دەستپێکردنی ئینسولین و ڕێکخستنی ژەمەکەیدا |
| دوای نانخواردن | کەمتر لە 10 (–12) | پێوانی خۆیی |
ئەم ئامانجانە ڕاسپاردە گشتییەکانی Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج)ن. ئامانجی تۆ پزیشکەکەت دیاری دەکات، و دەکرێت لە خشتەکە جیاواز بێت. بۆ گۆڕین لە نێوان یەکەکاندا گۆڕەری HbA1c بەکاربهێنە.
3. دابەزینی شەکری خوێن (føling)
| ژمارە | واتا | چی بکەیت |
|---|---|---|
| کەمتر لە 4 | دابەزینی شەکری خوێن | 15–20 g کاربۆهیدراتی خێرا هەڵمژراو بخۆ (حەبی گلووکۆز، شەربەت، خواردنەوەی گازداری شەکردار)، و دوای 15 خولەک دووبارە بیپێوە |
| کەمتر لە 3 | زۆر نزم | دەکرێت کەسەکە پێویستی بە یارمەتیی کەسانی تر بێت. ئەگەر ناتوانێت قووت بدات یان بێهۆشە، پەیوەندی بە 113 بکە |
مەترسیی دابەزینی شەکری خوێن بەتایبەتی هەیە ئەگەر ئینسولین یان سولفۆنیل یوریا بەکاربهێنیت. مێتفۆرمین (metformin)، SGLT2 inhibitors، GLP-1 analogues و DPP-4 inhibitors بە تەنها بە زۆری دابەزینی شەکر دروست ناکەن. بڕوانە دەرمانەکان.
کەی بپێویت؟
Helsedirektoratet دەنووسێت زۆربەی ئەو کەسانەی شەکرەی جۆری 2یان هەیە و ئینسولین بەکار ناهێنن پێویستیان بە پێوانی خۆیی بە بەردەوامی نییە. لەگەڵ ئەوەشدا دەتوانیت زۆر شت دەربارەی کاریگەریی خۆراک فێر بیت بە پێوان پێش نانخواردن و دوو کاتژمێر دوای. ئەگەر ئینسولین بەکاربهێنیت، پزیشکەکەت پلانێکی پێوانت پێ دەدات.
پرسیارە باوەکان
شەکری خوێنی ئاسایی چەندە؟
کەمتر لە 6.1 mmol/L بە بەتاڵی ئاسایییە. شەکرە (diabetes) دەستنیشان دەکرێت لە 7.0 یان زیاتر بە بەتاڵی، یان HbA1c 48 mmol/mol یان زیاتر، لەگەڵ پشتڕاستکردنەوە بە پشکنینی دووەم.
لە شەکرەی جۆری 2دا شەکری خوێن دوای نانخواردن دەبێت چەند بێت؟
Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) دەڵێت شەکری خوێن دوای نانخواردن دەبێت لە ژێر 10، یان بەلایەنی زۆرەوە 12، mmol/L بمێنێتەوە. پزیشکەکەت ئامانجی گونجاو بۆ تۆ دیاری دەکات.
دابەزینی شەکری خوێن چییە؟
کەمتر لە 4 mmol/L نزم دادەنرێت (دابەزینی شەکر، بە نەرویجی føling). ئەمە بەتایبەتی ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە ئینسولین (insulin) یان سولفۆنیل یوریا (sulfonylurea) بەکار دەهێنن، و بە کاربۆهیدراتی خێرا هەڵمژراو چارەسەر دەکرێت.
لە شەکرەی جۆری 2دا پێویستە خۆم شەکری خوێنم بپێوم؟
بەپێی Helsedirektoratet، زۆربەی ئەو کەسانەی جۆری 2یان هەیە و ئینسولین بەکار ناهێنن پێویستیان بە پێوانی خۆیی بە بەردەوامی نییە. لەگەڵ ئەوەشدا پێوان دەکرێت بەسوود بێت بۆ ئەوەی فێر بیت خۆراک و چالاکی چۆن کارت تێ دەکەن. ئەمە لەگەڵ پزیشکەکەت دیاری بکە.
سەرچاوەکان
- Diagnostiske kriterier for diabetes · Helsedirektoratet
- Blodsukkersenkende behandling og behandlingsmål ved diabetes type 2 · Helsedirektoratet
- Lavt blodsukker (føling) · Diabetesforbundet
- Diabetes type 2 · Helsenorge
ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.