ژمێرەری کاربۆهیدرات
بەدوای خۆراکێکدا بگەڕێ، بەشەکە هەڵبژێرە و زیادی بکە بۆ ژەمەکە. کۆی گشتی یەکسەر نوێ دەبێتەوە. ژمارەکان هەمان ژمارەکانی Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج)ن.
ناوی خۆراکەکان بە نەرویجین، چونکە کۆمەڵە داتا فەرمییەکە ناوی کوردیی تێدا نییە. وشەی گەڕانی باو: brød (نان)، ris (برنج)، potet (پەتاتە)، pasta (مەعکەرۆنە)، havregryn (جۆ)، melk (شیر)، yoghurt (ماست)، ost (پەنیر)، egg (هێلکە)، eple (سێو)، banan (موز)، gulrot (گێزەر)، linser (نیسک)، bønner (فاسۆلیا)، kylling (مریشک)، laks (ماسیی سەلمۆن)، torsk (ماسیی کۆد).
ژەمەکە
| خۆراک | بڕ | کاربۆهیدرات (g) | ڕیشاڵ (g) | پرۆتین (g) | kcal | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| کۆی گشتی | 0 | 0 | 0 | 0 |
چۆن ژمارەکان بەکاربهێنیت
- کاربۆهیدرات ئەوەیە کە شەکری خوێن بەرز دەکاتەوە. ڕیشاڵ بەرزبوونەوەکە خاو دەکاتەوە، بەڵام لێرەدا لەگەڵ کاربۆهیدراتدا ناژمێردرێت.
- جێگرەوەکان بەراورد بکە: نانی دانەوێڵەی تەواو لە جیاتی نانی سپی، نیسک لە جیاتی برنجی سپی، و جیاوازییەکە لە هەر بەشێکدا ببینە.
- لەگەڵ بنکەی زانیاریی GI بەکاری بهێنە: هەمان بڕی کاربۆهیدرات بەپێی جۆرەکەی بەرزبوونەوەی جیاواز دەدات.
- بۆ زانینی ئەو شێوازانەی خۆراک کە Helsedirektoratet ڕایاندەسپێرێت، بابەتی خۆراک بخوێنەوە.
پرسیارە باوەکان
لە شەکرەی جۆری 2دا لە هەر ژەمێکدا چەند کاربۆهیدرات بخۆم؟
یەک ژمارە نییە کە بۆ هەمووان بگونجێت. Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) ڕژێمی دەریای ناوەڕاست، ڕژێمی مامناوەندی کەم-کاربۆهیدرات، یان ڕژێمی کەم-GI ڕادەسپێرێت. زۆر کەس دەبینن کە 30 تا 60 گرام لە هەر ژەمێکی سەرەکیدا شەکری خوێن جێگیر دەهێڵێتەوە، بەڵام ئەمە لەگەڵ پزیشکەکەت یان پسپۆڕی خۆراکی کلینیکی دیاری بکە.
ئایا ڕیشاڵ وەک کاربۆهیدرات دەژمێردرێت؟
لە Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج)دا ڕیشاڵی خۆراک بە جیا لە کاربۆهیدرات دەنووسرێت. ڕیشاڵ شەکری خوێن بەرز ناکاتەوە، بۆیە ژمارەی کاربۆهیدرات لە ژمێرەرەکەدا ئەوەیە کە کاریگەری لەسەر شەکری خوێن هەیە.
ژمارەکان لە کوێوە دێن؟
هەموو بەها خۆراکییەکان لە Matvaretabellen 2026ن، کە خشتەی فەرمیی خۆراکی نەرویجە و Mattilsynet (دەسەڵاتی سەلامەتیی خۆراکی نەرویج) بڵاوی دەکاتەوە. بەهاکانمان نەگۆڕیوە. قەبارەی بەشەکان، لە شوێنێکدا کە هەن، هەمان قەبارەی خشتەکەن.
بۆچی ناوی خۆراکەکان بە نەرویجین؟
کۆمەڵە داتاکە خشتە فەرمییە نەرویجییەکەیە و ناوی کوردیی تێدا نییە. بە وشەی نەرویجی بگەڕێ، بۆ نموونە "brød" بۆ نان، "ris" بۆ برنج، "potet" بۆ پەتاتە، "havregryn" بۆ جۆ، "melk" بۆ شیر، "eple" بۆ سێو.
دەتوانم ژمێرەرەکە بۆ دیاریکردنی ژەمی ئینسولین بەکاربهێنم؟
نەخێر. ژمێرەرەکە بۆ پلاندانان و تێگەیشتنە. ژماردنی کاربۆهیدرات بۆ دیاریکردنی ژەمی ئینسولین (insulin) دەبێت لەگەڵ پەرستاری شەکرە یان پزیشک فێر بیت.
سەرچاوەکان
- Matvaretabellen · Matvaretabellen (Mattilsynet)
- Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
- Karbohydrater · Diabetesforbundet
ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.