بنکەی زانیاریی GI

پێوەری گلایسیمی (glycemic index, GI) بۆ 81 جۆر خۆراک و گروپی خۆراک. بگەڕێ، یان بەپێی نزم، مامناوەند و بەرز پاڵاوتنی بکە. ئەگەر ئەم چەمکە بۆت نوێیە، سەرەتا GI چییە و چۆن بەکاری بهێنیت بخوێنەوە.

خۆراکگروپGIپۆل
گلووکۆز (glucose، پێوەر)شەکر و شیرینی100بەرز
شەکر (sucrose)شەکر و شیرینی65مامناوەند
هەنگوینشەکر و شیرینی61مامناوەند
خواردنەوەی گازداری شەکردار (cola)خواردنەوە63مامناوەند
شەربەتی پرتەقاڵخواردنەوە50نزم
شەربەتی سێوخواردنەوە41نزم
شیر، پڕچەوری و کەمچەوریبەرهەمی شیر39نزم
ماستی سادەبەرهەمی شیر41نزم
ماست بە میوە و شەکرەوەبەرهەمی شیر47نزم
شیری چۆکلێتبەرهەمی شیر43نزم
نانی سپی (loff)نان75بەرز
نانی گەنمی تەواو (وردهاڕاو)نان74بەرز
نانی چاودار (rye) بە دانەوێڵەی تەواوەوەنان55نزم
پۆمپەرنیکل (pumpernickel، نانی چاوداری ڕەش)نان50نزم
نانی هەویرترش (sourdough)نان54نزم
نانی وشکی ورد (knekkebrød)، چاودارنان64مامناوەند
نانی پیتانان57مامناوەند
جۆ، پەڕەی گەورە (شۆرباوی کوڵاو)نانی بەیانی و دانەوێڵە55نزم
جۆی خێرا ئامادەکراو / فەورینانی بەیانی و دانەوێڵە79بەرز
کۆرن فلەیکس (cornflakes)نانی بەیانی و دانەوێڵە81بەرز
مۆسلی (muesli) بێ شەکری زیادکراونانی بەیانی و دانەوێڵە57مامناوەند
جۆی سپی (bygg)، دانەوێڵەی تەواونانی بەیانی و دانەوێڵە28نزم
کینوا، کوڵاونانی بەیانی و دانەوێڵە53نزم
بڕوێش (bulgur)، کوڵاونانی بەیانی و دانەوێڵە48نزم
کوسکوس، کوڵاونانی بەیانی و دانەوێڵە65مامناوەند
برنج، سپی یاسەمەنبرنج و مەعکەرۆنە89بەرز
برنج، سپی دانەدرێژبرنج و مەعکەرۆنە73بەرز
برنج، باسماتیبرنج و مەعکەرۆنە58مامناوەند
برنج، قاوەیی / دانەوێڵەی تەواوبرنج و مەعکەرۆنە68مامناوەند
برنج، نیوەکوڵاو (parboiled)برنج و مەعکەرۆنە48نزم
مەعکەرۆنە، سپی، بە ڕەقی (al dente)برنج و مەعکەرۆنە49نزم
مەعکەرۆنە، دانەوێڵەی تەواوبرنج و مەعکەرۆنە48نزم
نۆدڵ، فەوریبرنج و مەعکەرۆنە52نزم
پەتاتە، کوڵاوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ78بەرز
پەتاتە، لە فڕندا برژاوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ85بەرز
پەتاتەی کوتراوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ87بەرز
پەتاتەی سوورکراوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ63مامناوەند
پەتاتە، کوڵاو و ساردکراوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ56مامناوەند
پەتاتەی شیرین، کوڵاوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ63مامناوەند
گێزەر، کاڵپەتاتە و سەوزەی ڕەگ16نزم
گێزەر، کوڵاوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ39نزم
شێلمی سویدی (kålrot)، کوڵاوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ72بەرز
چەوەندەر، کوڵاوپەتاتە و سەوزەی ڕەگ64مامناوەند
گەنمەشامی، کوڵاوسەوزە52نزم
پاقلەی سەوز (بەزالیا)سەوزە51نزم
کولەکە، کوڵاوسەوزە64مامناوەند
برۆکلی، قەرنابیت، ئیسفاناخ، کاهوو، خەیار، تەماتە، بیبەر، پیازکاربۆهیدراتەکەی ئەوەندە کەمە کە GI بە زەحمەت دەپێورێت. بە نزم دادەنرێت.سەوزە15نزم
نیسک، کوڵاوپاقلەمەنی32نزم
نۆک، کوڵاوپاقلەمەنی28نزم
فاسۆلیای سوور، کوڵاوپاقلەمەنی24نزم
فاسۆلیای سپی، کوڵاوپاقلەمەنی31نزم
فاسۆلیا لە سۆسی تەماتەدا، قوتووپاقلەمەنی40نزم
سۆیا، کوڵاوپاقلەمەنی16نزم
حومموس (hummus)پاقلەمەنی6نزم
سێومیوە و توو36نزم
هەرمێمیوە و توو38نزم
پرتەقاڵمیوە و توو43نزم
موز، پێگەیشتوومیوە و توو51نزم
موز، سەوز/پێنەگەیشتوومیوە و توو42نزم
تریمیوە و توو59مامناوەند
توو فەرەنگی (فراولە)میوە و توو40نزم
توو شین (blåbær)میوە و توو53نزم
کیویمیوە و توو58مامناوەند
مانگۆمیوە و توو51نزم
ئەناناسمیوە و توو59مامناوەند
شووتیGIی بەرزە، بەڵام بارگرانیی گلایسیمیی هەر پارچەیەک نزمە چونکە کاربۆهیدراتی کەمی تێدایە.میوە و توو76بەرز
خورما، وشککراومیوە و توو42نزم
مێوژمیوە و توو64مامناوەند
قەیسی، وشککراومیوە و توو30نزم
چەرەس (بادەم، گوێز، فستقی سوودانی)چەرەس و سووکەخۆراک15نزم
پەڵەپیتکە (popcorn)چەرەس و سووکەخۆراک65مامناوەند
چیپسی پەتاتەچەرەس و سووکەخۆراک56مامناوەند
کێکی برنج (rice cakes)چەرەس و سووکەخۆراک87بەرز
چۆکلێتی تاریک (70%)چەرەس و سووکەخۆراک23نزم
چۆکلێتی شیرچەرەس و سووکەخۆراک43نزم
ئایسکرێمچەرەس و سووکەخۆراک51نزم
بسکیت، شیرینچەرەس و سووکەخۆراک60مامناوەند
پیتزاخواردنی تێکەڵ60مامناوەند
پانکێک (pannekaker)خواردنی تێکەڵ67مامناوەند
سووشی (برنج)خواردنی تێکەڵ55نزم
گۆشت، ماسی، هێلکە، پەنیر، کەرە، ڕۆنکاربۆهیدراتی تێدا نییە و GIی نییە. کاتێک لەگەڵ کاربۆهیدرات دەخورێت، GIی هەموو ژەمەکە نزم دەکاتەوە.بێ کاربۆهیدرات–نییە

بەهای نموونەیی لە خشتە نێودەوڵەتییەکانی GI (Atkinson et al., University of Sydney) بەو شێوەیەی NHI.no و Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) دەیگوازنەوە. بەهاکان تێکڕان و بەپێی جۆر، ڕادەی پێگەیشتن و شێوازی ئامادەکردن دەگۆڕێن. GI پیشان دەدات کاربۆهیدرات چەند خێرا هەڵدەمژرێت، نەک بڕەکەی. بۆ بڕی کاربۆهیدرات لە هەر بەشێکدا ژمێرەری کاربۆهیدراتیش ببینە.

پرسیارە باوەکان

چی بە پێوەری گلایسیمیی نزم دادەنرێت؟

55 یان کەمتر نزمە، لە 56 تا 69 مامناوەندە، و 70 و زیاتر بەرزە. پێوەرەکە بەراورد دەکرێت لەگەڵ گلووکۆزی پاک کە GIیەکەی 100ە.

بۆچی ماڵپەڕە جیاوازەکان بەهای GIی جیاواز بۆ هەمان خۆراک دەدەن؟

GI بە تاقیکردنەوە لەسەر مرۆڤ دەپێورێت، و بەپێی جۆر، ڕادەی پێگەیشتن، شێوازی ئامادەکردن و ئەو کەسانەی تاقیکردنەوەکەیان لەسەر کراوە دەگۆڕێت. خشتەکان تێکڕا پیشان دەدەن. بەهاکان بۆ بەراوردکردن بەکاربهێنە، نەک وەک ژمارەی کۆتایی.

ئایا گۆشت و ماسی پێوەری گلایسیمییان هەیە؟

نەخێر. GI تەنها بۆ ئەو خۆراکانە دەگونجێت کە کاربۆهیدراتیان تێدایە. گۆشت، ماسی، هێلکە و چەوری GIیان نییە، بەڵام کاتێک لەگەڵ کاربۆهیدرات دەخورێن بەرزبوونەوەی شەکری خوێن کەم دەکەنەوە.

ئایا GIی نزم واتای ئەوەیە خۆراکەکە تەندروستە؟

نەخێر. چۆکلێت و ئایسکرێم بەهۆی چەورییەوە GIی نزمیان هەیە. GI لەگەڵ ئامۆژگارییە گشتییەکانی خۆراکدا بەکاربهێنە: سەوزە، دانەوێڵەی تەواو، پاقلەمەنی، ماسی، و شەکری زیادکراوی کەم.

سەرچاوەکان

  1. Hva er glykemisk indeks? · NHI.no
  2. Glykemisk indeks og glykemisk belastning: slik bruker du det · Diabetesforbundet
  3. Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
  4. Glykemisk indeks · Store medisinske leksikon

ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.

© 2026 Desken AS. ئامادەکراوە لەلایەن سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no. ئامرازەکە لە وێبگەڕەکەتدا کار دەکات و هیچ زانیارییەک بۆ ئێمە نانێرێت.