پێوەری گلایسیمی و بارگرانیی گلایسیمی

GI و GB چی دەڵێن دەربارەی کاریگەریی خۆراک لەسەر شەکری خوێن، کام خۆراکانە نزم و کامانە بەرزن، و چۆن بە کرداری بەکاری بهێنیت بێ ژماردن.

نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no · دوایین نوێکردنەوە · 11 سەرچاوە

زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.

پێوەری گلایسیمی (GI)نزم: 55 و خوارترمامناوەند: 56–69بەرز: 70 و سەرووترنیسک 32 · سێو 36 · ماست 41برنجی باسماتی 58 · کوسکوس 65نانی سپی 75 · کۆرن فلەیکس 81 · پەتاتەی کوتراو 870100
GI دەپێوێت کاربۆهیدراتی ناو خۆراک چەند خێرا هەڵدەمژرێت بە بەراورد لەگەڵ گلووکۆزی پاک (100). بەهاکان لە بنکەی زانیاریی GIی ئەم ماڵپەڕەوەن.

پێوەری گلایسیمی چییە

پێوەری گلایسیمی (GI) ژمارەیەکە کە دەڵێت خۆراکێک چەند خێرا و چەند شەکری خوێن بەرز دەکاتەوە، بە بەراورد لەگەڵ گلووکۆزی پاک. GIی گلووکۆز 100ە. ژمارەکە بەم شێوەیە دەپێورێت: بەشداربووانی تاقیکردنەوە بڕێک لە خۆراکەکە دەخۆن کە 50 گرام کاربۆهیدرات دەدات، و پاشان دوو کاتژمێر بەدواداچوون بۆ شەکری خوێنیان دەکرێت.

GI پۆل نموونە
55 یان کەمتر نزم نیسک، فاسۆلیا، زۆربەی سەوزەکان، توو، سێو، شیر، ماستی سادە، مەعکەرۆنەی دانەوێڵەی تەواو، جۆ (پەڕەگەورە، نەک خێرا ئامادەکراو)
56–69 مامناوەند نانی ئەسمەر، برنجی باسماتی، پەتاتەی شیرین، موز، مێوژ
70 و سەرووتر بەرز نانی سپی، نانی وشکی ورد (knekkebrød)ی ئاردی ورد، پەتاتەی کوڵاو، برنجی سپی، کۆرن فلەیکس، شەکر، خواردنەوەی گازدار، خورما

Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) خۆراکی پێوەری گلایسیمیی نزم وەک یەکێک لە سێ شێوازی خۆراک بە کاریگەریی سەلمێنراو لە شەکرەدا باس دەکات، لەگەڵ خۆراکی دەریای ناوەڕاست و کەمکردنەوەی مامناوەندی کاربۆهیدرات. بڕوانە خۆراک لە شەکرەی جۆری 2دا.

یاسای گشتی

پێویست ناکات خشتەکە لەبەر بکەیت. Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) بەم شێوەیە کورتی دەکاتەوە: ئەو خۆراکانەی ڕیشاڵی زۆر و/یان پرۆتینی زۆریان هەیە GIی نزمیان هەیە. دانەوێڵەی تەواو و ئەسمەر، پاقلەمەنی، سەوزە، چەرەس و بەرهەمی شیر نزمن. خۆراکی وردهاڕاو، پاڵێوراو و شەکردار بەرزن.

بارگرانیی گلایسیمی ڕەچاوی بڕەکە دەکات

GI لاوازییەکی هەیە: هیچ شتێک نالێت دەربارەی ئەوەی بەڕاستی چەند کاربۆهیدرات لە بەشێکدا هەیە. شووتی GIی بەرزە، بەڵام کاربۆهیدراتی هەر پارچەیەک ئەوەندە کەمە کە شەکری خوێن بە زەحمەت کاری تێ دەکرێت. بۆیە بارگرانیی گلایسیمی (GB) بەکار دەهێنرێت، کە GI لە بڕی کاربۆهیدراتی ناو بەشەکەدا لێک دەدات.

GB بۆ هەر بەشێک پۆل
1–10 نزم
11–19 مامناوەند
20 و سەرووتر بەرز

Diabetesforbundet چەرەس، پاقلەمەنی، سەوزە، توو، شیر، ماست و نانی کەم-کاربۆهیدرات وەک نموونەی بارگرانیی گلایسیمیی نزم باس دەکات. بەشێکی گەورەی برنجی سپی یان مەعکەرۆنە بارگرانیی بەرز دەدات ئەگەر GIیەکەشی مامناوەند بێت.

ئەو شتانەی بە کرداری GI دەگۆڕن

NHI.no ئاماژە بەوە دەکات کە ئامادەکردن و تێکەڵکردن هێندەی خۆراکەکە خۆی گرنگن:

چۆن بەکاری بهێنیت بێ ژماردن

  1. بیگۆڕە، لای مەبە. نانی سپی بە نانی ئەسمەر بە دانەوێڵەی تەواوەوە، برنجی سپی بە باسماتی یان فاسۆلیا، کۆرن فلەیکس بە جۆ، شەربەت بە میوەی تەواو.
  2. تێکەڵی بکە. هەمیشە پرۆتین یان چەوری بۆ کاربۆهیدرات زیاد بکە: هێلکە لەگەڵ نان، چەرەس لەگەڵ میوە، گۆشت یان ماسی لەگەڵ برنج.
  3. سەرەتا بڕی بەش. GIی نزم کەم یارمەتی دەدات ئەگەر بڕەکە زۆر بێت. نیوەی قاپ سەوزە بەشی کاربۆهیدرات کەم دەهێڵێتەوە.
  4. بپێوە و فێر بە. شەکری خوێن پێش ژەمێک و دوو کاتژمێر دوای پیشان دەدات جەستەی تۆ چۆن وەڵام دەداتەوە. جیاوازیی نێوان کەسەکان لەوە گەورەترە کە خشتەکان پیشانی دەدەن، و ئەمەیە پێوانی خۆیی ئەوەندە بەسوود دەکات.

سنوورەکان

خشتەکانی GI تێکڕای پێوانی تاقیگەن، و بەهاکان لە نێوان سەرچاوەکان و لە نێوان مرۆڤەکاندا جیاوازن. GIی نزمیش واتای تەندروست نییە: چۆکلێت و ئایسکرێم بەهۆی چەورییەکەیانەوە GIی نزمیان هەیە. GI وەک یەک ئامراز بەکاربهێنە، لەگەڵ ئامۆژگارییە گشتییەکانی خۆراک دەربارەی سەوزە، دانەوێڵەی تەواو، ماسی و شەکری کەم.

بابەتی داهاتوو: چالاکیی جەستەیی لە شەکرەی جۆری 2دا.

پرسیارە باوەکان

پێوەری گلایسیمی چییە؟

ژمارەیەکە لە 0 تا 100 کە پیشان دەدات خۆراکێک چەند خێرا و چەند شەکری خوێن بەرز دەکاتەوە بە بەراورد لەگەڵ گلووکۆزی پاک. کەمتر لە 55 نزمە، 56 تا 69 مامناوەندە و 70 و سەرووتر بەرزە.

جیاوازیی نێوان پێوەری گلایسیمی و بارگرانیی گلایسیمی چییە؟

GI دەڵێت کاربۆهیدراتەکان چەند خێرا هەڵدەمژرێن، بەڵام نالێت چەندیان تێدایە. بارگرانیی گلایسیمی GI لە بڕی کاربۆهیدراتی ناو بەشەکەدا لێک دەدات، بۆیە وێنەیەکی ڕاستتر دەدات دەربارەی ئەوەی ژەمەکە چی بە شەکری خوێن دەکات.

کام خۆراکانە پێوەری گلایسیمیی نزمیان هەیە؟

نیسک، فاسۆلیا، زۆربەی سەوزەکان، توو، سێو، شیر، ماستی سادە، مەعکەرۆنەی دانەوێڵەی تەواو و جۆی پەڕەگەورە. یاسای گشتی: ڕیشاڵ و/یان پرۆتینی زۆر GIی نزم دەدات.

ئایا GIی نزم هەمان شتە وەک تەندروست؟

نەخێر. چۆکلێت و ئایسکرێم بەهۆی چەورییەکەیانەوە GIی نزمیان هەیە. GI وەک یەک ئامراز لەگەڵ ئامۆژگارییە گشتییەکانی خۆراکدا بەکاربهێنە.

ئایا شێوازی ئامادەکردن کار لە پێوەری گلایسیمی دەکات؟

بەڵێ. مەعکەرۆنە و شۆربای زۆر کوڵاو GIی بەرزتریان هەیە لە جۆرە ڕەقترەکان، ئاردی وردهاڕاو بەرزترە لە دانەوێڵەی تەواو، و میوەی پێگەیشتوو بەرزترە لە پێنەگەیشتوو. چەوری، پرۆتین، ڕیشاڵ و ترشی لە هەمان ژەمدا بەرزبوونەوەی شەکری خوێن کەم دەکەنەوە.

سەرچاوەکان

  1. Hva er glykemisk indeks? · NHI.no
  2. Glykemisk belastning · NHI.no
  3. Tilberedning påvirker glykemisk indeks · NHI.no
  4. Balanser måltidet · NHI.no
  5. Lavglykemisk kost og diabetes · NHI.no
  6. Glykemisk indeks (GI) kan si noe om hvor mye matvaren påvirker blodsukkeret ditt · Diabetesforbundet
  7. Glykemisk belastning (GB) · Diabetesforbundet
  8. Glykemisk indeks og glykemisk belastning: slik bruker du det · Diabetesforbundet
  9. Lavkarbo, middelhavskost eller lav GI? · Diabetesforbundet
  10. Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
  11. Glykemisk indeks · Store medisinske leksikon

ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.

© 2026 Desken AS. نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no. وەرگرتنی بەشێک ڕێگەپێدراوە بە ئاماژەدان بە سەرچاوە و بەستەر. چۆن کار دەکەین.