Dieta przy cukrzycy typu 2: co jeść
Co norweskie władze zdrowotne faktycznie zalecają jeść, trzy modele żywienia o udokumentowanym działaniu i praktyczne wskazówki na co dzień.
Informacje ogólne, nie porada medyczna. Zmiany w diecie, aktywności i lekach uzgadniaj z lekarzem. Czytaj więcej. Tłumaczenie z norweskiego oryginału. Źródła to strony norweskie. Zasady i stawki dotyczą Norwegii.
Nie ma „diety cukrzycowej”, ale są trzy modele, które działają
Wytyczne Helsedirektoratet (Norweskiej Dyrekcji Zdrowia) zawierają silne zalecenie dotyczące żywienia przy wszystkich postaciach cukrzycy i wskazują trzy modele żywienia o udokumentowanym wpływie na cukier we krwi i masę ciała:
- Tradycyjna dieta śródziemnomorska. Dużo warzyw, strączków, ryb, oliwy z oliwek, orzechów i pełnego ziarna. Mało czerwonego mięsa i cukru.
- Dieta z umiarkowanym ograniczeniem węglowodanów. Mniej pieczywa, makaronu, ryżu i ziemniaków, więcej warzyw, białka i zdrowych tłuszczów. To nie to samo co skrajna dieta niskowęglowodanowa.
- Dieta o niskim indeksie glikemicznym. Węglowodany, które powoli podnoszą cukier we krwi: produkty pełnoziarniste, strączki, większość warzyw. Zobacz osobny artykuł o indeksie glikemicznym.
Wytyczne nie mówią, że jeden z tych modeli jest najlepszy. Najlepsza dieta to ta, którą uda ci się utrzymać na dłużej.
Podstawowe zasady, które się powtarzają
Niezależnie od modelu Helsedirektoratet, Diabetesforbundet (Norweskie Stowarzyszenie Diabetyków) i NHI.no wskazują to samo:
- Warzywa do każdego posiłku. Wypełnij nimi pół talerza.
- Zamień szybkie węglowodany na wolne. Pieczywo razowe z dużą ilością całych ziaren zamiast białego, płatki owsiane zamiast płatków śniadaniowych, strączki zamiast białego ryżu.
- Ryby dwa do trzech razy w tygodniu, najlepiej tłuste.
- Owoce i jagody są dobre, ale w umiarkowanych ilościach: dwie garście dziennie to zalecenie Helsedirektoratet przy cukrzycy. Unikaj soków.
- Ogranicz cukier. Napoje gazowane, syropy owocowe, słodycze, ciasta i słodzone jogurty szybko i mocno podnoszą cukier we krwi. Napoje ze słodzikami tego nie robią.
- Mniej przetworzonego i czerwonego mięsa, mniej soli.
- Tłuszcz z roślin i ryb zamiast masła i tłustych produktów mlecznych.
- Alkohol obniża cukier we krwi u niektórych osób stosujących insulinę lub pochodne sulfonylomocznika. Pij mało i nigdy na pusty żołądek, jeśli bierzesz takie leki.
Węglowodany: ilość i rodzaj
Węglowodany najbardziej wpływają na cukier we krwi. Nie musisz liczyć gramów, ale warto wiedzieć, gdzie się znajdują:
| Dużo węglowodanów | Mało lub wcale |
|---|---|
| Pieczywo, makaron, ryż, ziemniaki, kasze | Warzywa rosnące nad ziemią, sałata |
| Owoce, soki, suszone owoce | Mięso, ryby, jajka |
| Mleko, słodzony jogurt | Ser, orzechy, olej |
| Napoje gazowane, syropy, słodycze, ciasta | Woda, kawa, herbata bez cukru |
Samodzielny pomiar cukru we krwi przed posiłkiem i dwie godziny po nim pokazuje, na co reaguje właśnie twój organizm. Często uczy to więcej niż ogólna tabela.
Masa ciała
Jeśli masz nadwagę, redukcja masy ciała daje największy efekt, zarówno dla cukru we krwi, jak i dla szansy na remisję. Helsedirektoratet zaleca ustrukturyzowany program trwający co najmniej sześć miesięcy. Zapytaj swojego fastlege (lekarza rodzinnego) o skierowanie do frisklivssentral (gminnego centrum zdrowego stylu życia) lub do dietetyka klinicznego.
Praktyczne wskazówki
- Planuj śniadanie i lunch. To posiłki, które najczęściej kończą się pieczywem z dodatkami pełnymi szybkich węglowodanów.
- Miej w lodówce gotowe warzywa. Łatwiej po nie sięgnąć, gdy są już pokrojone.
- Jedz regularnie. Długie przerwy często prowadzą do dużych porcji.
- Pij wodę. Wiele osób dziwi się, ile cukru pochodzi z napojów.
- Diabetesforbundet ma przepisy i tygodniowe menu stworzone właśnie w tym celu.
Kto może pomóc?
- Fastlege może skierować cię do dietetyka klinicznego, który jest formalnym ekspertem ds. żywienia w służbie zdrowia.
- Frisklivssentral w twojej gminie prowadzi kursy żywieniowe, takie jak „Bra mat for bedre helse” (Dobre jedzenie dla lepszego zdrowia).
- Diabeteslinjen (infolinia diabetologiczna) Diabetesforbundet odpowiada na pytania o żywienie pod numerem 815 21 948.
Chcesz zrozumieć, dlaczego pieczywo razowe i soczewica dają niższy cukier we krwi niż białe pieczywo i biały ryż? Następny artykuł: Indeks glikemiczny i ładunek glikemiczny.
Najczęstsze pytania
Jaką dietę zaleca się przy cukrzycy typu 2 w Norwegii?
Helsedirektoratet wskazuje trzy modele żywienia o udokumentowanym działaniu: tradycyjną dietę śródziemnomorską, dietę z umiarkowanym ograniczeniem węglowodanów i dietę o niskim indeksie glikemicznym. Najlepsza jest ta, którą uda ci się utrzymać na dłużej.
Czy muszę całkowicie odstawić węglowodany?
Nie. Zaleca się zamianę szybkich węglowodanów (białe pieczywo, biały ryż, cukier, sok) na wolne (pieczywo razowe z całymi ziarnami, strączki, warzywa) oraz umiarkowane porcje.
Czy mogę jeść owoce przy cukrzycy typu 2?
Tak, w umiarkowanych ilościach. Helsedirektoratet zaleca przy cukrzycy dwie garście owoców i jagód dziennie. Unikaj soków, które szybko podnoszą cukier we krwi i nie zawierają błonnika.
Czy mogę pić alkohol?
Małe ilości są zwykle w porządku, ale alkohol może wywołać niski cukier we krwi u osób stosujących insulinę lub pochodne sulfonylomocznika. Pij mało, nigdy na pusty żołądek i omów to z lekarzem.
Kto może mi pomóc z dietą?
Fastlege (lekarz rodzinny) może skierować cię do dietetyka klinicznego. Frisklivssentral (gminne centrum zdrowego stylu życia) prowadzi kursy żywieniowe, a Diabeteslinjen (infolinia diabetologiczna) odpowiada na pytania pod numerem 815 21 948.
Źródła
- Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
- Kosthold ved diabetes (faglige råd) · Helsedirektoratet
- Kosthold og diabetes type 2 – pasientinformasjon (PDF) · Helsedirektoratet
- Sunt kosthold og aktivitet · Diabetesforbundet
- Diabetesvennlig kosthold og oppskrifter · Diabetesforbundet
- Diabetes type 2 – tips og råd til et godt kosthold · NHI.no
- Kostråd ved diabetes · NHI.no
Zastrzeżenie. Treść tej strony to informacje ogólne, nie porada medyczna. Nie zastępuje badania, diagnozy ani leczenia u lekarza. Zmiany w diecie, aktywności fizycznej, wadze lub lekach zawsze uzgadniaj ze swoim lekarzem rodzinnym (fastlege) lub innym personelem medycznym. Nie zmieniaj ani nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie niepokoju skontaktuj się z fastlege lub ostrym dyżurem (legevakt, 116 117), a w nagłym zagrożeniu dzwoń pod 113. Przeczytaj pełne zastrzeżenia.