Prawa pacjenta przy cukrzycy typu 2: fastlege, specjalista i skarga
Prawo do fastlege i jego zmiany, skierowanie do poradni diabetologicznej, wybór miejsca leczenia i czasy oczekiwania oraz jak złożyć skargę.
Informacje ogólne, nie porada medyczna. Zmiany w diecie, aktywności i lekach uzgadniaj z lekarzem. Czytaj więcej. Tłumaczenie z norweskiego oryginału. Źródła to strony norweskie. Zasady i stawki dotyczą Norwegii.
Gdzie zapisane są twoje prawa
Twoje prawa jako pacjenta zebrane są w ustawie o prawach pacjenta i użytkownika (pasient- og brukerrettighetsloven). Daje ci ona prawo do fastlege (lekarza rodzinnego) (§ 2-1 c), prawo do niezbędnej pomocy zdrowotnej ze strony specjalistycznej opieki zdrowotnej, prawo wyboru miejsca leczenia (§ 2-4), prawo do skargi (§ 7-2) oraz rzecznika pacjenta i użytkownika w każdym okręgu (§ 8-1). Helsenorge (publiczny portal zdrowotny) wyjaśnia te zasady w praktyce i to tam z nich korzystasz: zmieniasz fastlege, sprawdzasz swoje skierowanie i znajdujesz czasy oczekiwania.
Dla ciebie, jako osoby z cukrzycą typu 2, większość spraw dotyczy fastlege. Szpital wchodzi w grę, gdy potrzeba czegoś więcej.
Fastlege
Każdy, kto jest zarejestrowany jako mieszkaniec norweskiej gminy, ma prawo do fastlege. Gmina odpowiada za to, aby lekarzy było wystarczająco dużo, ale w niektórych gminach ich brakuje i wtedy możesz trafić na listę oczekujących.
Fastlege to osoba, która stawia diagnozę, zobacz Diagnoza i HbA1c, wybiera leczenie, wystawia blå resept (niebieskie recepty na leki refundowane) i przeprowadza coroczną kontrolę. Diabetesforbundet (Norweskie Stowarzyszenie Diabetyków) podsumowuje, że każda osoba z cukrzycą powinna mieć coroczną rozszerzoną kontrolę, podczas której przegląda się plan leczenia, oznaki powikłań oraz czynniki ryzyka, takie jak ciśnienie krwi, masa ciała i HbA1c. Jeśli nie otrzymasz takiej propozycji, poproś o to.
Zmiana fastlege
Jeśli jesteś niezadowolony lub czujesz, że lekarz nie traktuje twojej cukrzycy poważnie, możesz zmienić fastlege. Zasady według Helsenorge:
- Możesz zmienić lekarza dwa razy w roku kalendarzowym.
- Dodatkowo możesz zmienić, gdy zgłaszasz przeprowadzkę lub gdy twój fastlege kończy praktykę albo zmniejsza listę pacjentów.
- Zmianę robisz samodzielnie na Helsenorge. Obowiązuje od pierwszego dnia następnego miesiąca.
- Jeśli lista wybranego lekarza jest pełna, możesz zapisać się na listę oczekujących. Zmiana nastąpi automatycznie, gdy zwolni się miejsce.
Masz też prawo do ponownej oceny stanu zdrowia u innego fastlege niż twój własny, tzw. „second opinion”, zgodnie z § 2-1 c.
Skierowanie do specjalisty
Większość osób z cukrzycą typu 2 jest leczona przez fastlege przez cały czas. Niektóre sytuacje dają jednak podstawę do skierowania do poradni diabetologicznej lub endokrynologa. Diabetesforbundet wymienia cukrzycę trudną do wyregulowania, powikłania i ciążę. Typowe przykłady:
- HbA1c utrzymuje się na wysokim poziomie mimo kilku leków lub rozważane jest rozpoczęcie insulinoterapii
- powtarzające się epizody niskiego cukru we krwi
- choroba nerek, uszkodzenie oczu lub owrzodzenia stóp wymagające wielospecjalistycznej opieki
- ciąża lub jej planowanie
Ponadto fastlege ma obowiązek zaproponować skierowanie na kurs startowy dla nowo zdiagnozowanych, zobacz Frisklivssentral i kursy diabetologiczne.
Po wysłaniu skierowania obowiązują terminy określone w ustawie. Według Helsenorge placówka lecznicza musi ocenić skierowanie w ciągu dziesięciu dni roboczych, a szybciej przy podejrzeniu poważnej choroby. Jeśli przyznano ci prawo do pomocy zdrowotnej, odpowiedź musi zawierać wiążący termin, do którego pomoc ma się najpóźniej rozpocząć. Jeśli termin nie zostanie dotrzymany, Helfo (norweska administracja ekonomiki zdrowia) może znaleźć ci leczenie w innej placówce. Status skierowania sprawdzisz w zakładce „Henvisninger” (Skierowania) na Helsenorge.
Wybór miejsca leczenia i czasy oczekiwania
§ 2-4 ustawy o prawach pacjenta i użytkownika daje ci prawo wyboru, do której publicznej lub prywatnej placówki z umową ma trafić skierowanie i gdzie masz być leczony. Helsedirektoratet (Norweska Dyrekcja Zdrowia) precyzuje, że fastlege ma obowiązek poinformować cię o tym prawie i wysłać skierowanie tam, gdzie chcesz. Możesz też zmienić miejsce leczenia w trakcie, bez nowego skierowania.
Na Helsenorge znajdziesz usługę „Velg behandlingssted” (Wybierz miejsce leczenia) z czasami oczekiwania na diagnostykę i leczenie. Czas oczekiwania to według Helsenorge okres od otrzymania skierowania przez placówkę do momentu, gdy możesz zgłosić się na diagnostykę lub leczenie. Liczby są szacunkowe, ale umożliwiają porównanie. Jeśli wybierzesz placówkę dalej niż najbliższa, podróż jest pokrywana, ale egenandel (opłata własna) za podróż nie wlicza się do frikort (karty zwolnienia z opłat).
| Krok | Co robisz |
|---|---|
| 1 | Porozmawiaj z fastlege o skierowaniu i powiedz, gdzie chcesz być skierowany |
| 2 | Sprawdź czasy oczekiwania na Helsenorge w zakładce „Velg behandlingssted” |
| 3 | Śledź skierowanie w zakładce „Henvisninger” na Helsenorge |
| 4 | Jeśli nie otrzymasz odpowiedzi w ciągu dziesięciu dni roboczych lub termin zostanie przekroczony, skontaktuj się z placówką lub Helfo |
Skarga
Jeśli uważasz, że nie otrzymujesz pomocy zdrowotnej, do której masz prawo, przysługuje ci prawo do skargi zgodnie z rozdziałem 7 ustawy. Helsenorge opisuje procedurę tak:
- Wyślij skargę na piśmie do przychodni, szpitala lub placówki, na którą chcesz się poskarżyć. Mają obowiązek ponownie rozpatrzyć sprawę.
- Jeśli skarga nie zostanie uwzględniona, jest automatycznie przekazywana do Statsforvalteren (wojewody), który ją rozpatruje.
- Termin na złożenie skargi zgodnie z § 7-5 wynosi cztery tygodnie od momentu, gdy uzyskałeś lub powinieneś był uzyskać wystarczającą wiedzę, aby złożyć skargę.
Jeśli sprawa dotyczy szkody powstałej w wyniku leczenia, odszkodowanie ocenia Norsk pasientskadeerstatning (norweski system odszkodowań za szkody pacjentów), a nie Statsforvalteren.
Rzecznik pacjenta i użytkownika
W każdym okręgu działa pasient- og brukerombudet (rzecznik pacjenta i użytkownika). Rzecznik jest bezpłatny, niezależny i pomaga zarówno w sprawach specjalistycznej opieki zdrowotnej, jak i gminnych usług zdrowotnych i opiekuńczych, w tym fastlege. Rzecznik nie rozpatruje sprawy, ale doradza, pomaga sformułować skargę i wyjaśnia, czego możesz oczekiwać. Próg, aby zadzwonić, jest niski i nie musisz mieć jeszcze decyzji, czy chcesz składać skargę.
Diabetesforbundet zachęca do korzystania z prawa do skargi, gdy prawa nie są respektowane. Często wystarczy powołać się na przepis, na przykład na prawo do corocznej kontroli lub kursu startowego, w rozmowie z lekarzem.
Prawa związane z leczeniem to jedna strona sprawy. Co jest pokrywane finansowo, od niebieskiej recepty do frikort, znajdziesz w artykule Prawa i uprawnienia przy cukrzycy typu 2.
Najczęstsze pytania
Ile razy mogę zmienić fastlege?
Dwa razy w roku kalendarzowym, a dodatkowo przy przeprowadzce lub gdy twój fastlege (lekarz rodzinny) kończy praktykę. Zmianę robisz samodzielnie na Helsenorge (publicznym portalu zdrowotnym), a obowiązuje ona od pierwszego dnia następnego miesiąca. Jeśli lista wybranego lekarza jest pełna, możesz zapisać się na listę oczekujących.
Czy przy cukrzycy typu 2 mam prawo do skierowania do poradni diabetologicznej?
Większość osób z cukrzycą typu 2 jest prowadzona przez fastlege. Według Diabetesforbundet (Norweskiego Stowarzyszenia Diabetyków) masz prawo do pomocy specjalistycznej opieki zdrowotnej, gdy cukrzyca jest trudna do wyregulowania, przy powikłaniach lub w ciąży. To fastlege ocenia sytuację i wystawia skierowanie.
Ile czasu ma szpital na odpowiedź na skierowanie?
Według Helsenorge skierowanie musi zostać ocenione w ciągu dziesięciu dni roboczych. Jeśli przyznano ci prawo do pomocy zdrowotnej, odpowiedź musi zawierać wiążący termin, do którego leczenie ma się najpóźniej rozpocząć. Jeśli termin zostanie przekroczony, Helfo (norweska administracja ekonomiki zdrowia) może zapewnić ci leczenie w innym miejscu.
Czy mogę wybrać szpital, do którego trafię?
Tak. § 2-4 ustawy o prawach pacjenta i użytkownika (pasient- og brukerrettighetsloven) daje ci prawo wyboru, gdzie skierowanie ma być ocenione i gdzie masz być leczony, spośród szpitali publicznych i prywatnych z umową. Powiedz o tym fastlege, gdy wystawia skierowanie. Czasy oczekiwania możesz porównać na Helsenorge.
Jak złożyć skargę na fastlege lub szpital?
Najpierw wyślij skargę na piśmie do przychodni lub szpitala. Jeśli nie zostanie uwzględniona, jest automatycznie przekazywana dalej do Statsforvalteren (wojewody). Pasient- og brukerombudet (rzecznik pacjenta i użytkownika) w twoim okręgu bezpłatnie pomoże ci sformułować skargę i zrozumieć twoje prawa.
Źródła
- Rett til fastlege · Helsenorge
- Om bytte av fastlege · Helsenorge
- Rett til nødvendig helsehjelp fra spesialisthelsetjenesten · Helsenorge
- Velg behandlingssted · Helsenorge
- Ventetider for utredning og behandling · Helsenorge
- Klageordninger · Helsenorge
- Pasient- og brukerrettighetsloven · Lovdata
- Fastlegens ansvar ved henvisning til spesialisthelsetjenesten og pasientens rett til valg av behandlingssted · Helsedirektoratet
- Rett til behandling og helsehjelp · Diabetesforbundet
- Pasient- og brukerombudet · Helsedirektoratet
Zastrzeżenie. Treść tej strony to informacje ogólne, nie porada medyczna. Nie zastępuje badania, diagnozy ani leczenia u lekarza. Zmiany w diecie, aktywności fizycznej, wadze lub lekach zawsze uzgadniaj ze swoim lekarzem rodzinnym (fastlege) lub innym personelem medycznym. Nie zmieniaj ani nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie niepokoju skontaktuj się z fastlege lub ostrym dyżurem (legevakt, 116 117), a w nagłym zagrożeniu dzwoń pod 113. Przeczytaj pełne zastrzeżenia.