پێ لە شەکرەی جۆری 2دا: پسپۆڕی پێ، پێڵاوی ئۆرتۆپێدی و ئەوەی NAV دەیگرێتەوە

پشکنینی ساڵانەی پێ، گروپەکانی مەترسی و چەند جار دەبێت بپشکنرێیت، تێچووی چارەسەری پێ، و پشتگیریی NAV بۆ پێڵاوی ئۆرتۆپێدی و ناوپێڵاو بە egenandelی 2026.

نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no · دوایین نوێکردنەوە · 7 سەرچاوە

زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.

پێ ئەو شوێنەیە کە شەکرەی جۆری 2 (type 2 diabetes) بە بێدەنگی زیان دەگەیەنێت. زیانی دەمار هەست لادەبات، سووڕی خراپی خوێن وا دەکات برین بە هێواشی چاک ببێتەوە، و برینێکی ساوین کە هەستی پێ ناکەیت دەتوانێت ببێتە برینێک کە مانگەها دەخایەنێت تا دابخرێت. بەپێی NHI، 7 تا 10 لە سەدی هەموو کەسانی شەکرەدار برینی پێیان هەیە یان هەیانبووە. هەواڵە خۆشەکە ئەوەیە کە زۆربەی شتەکان دەتوانرێت ڕێگرییان لێ بکرێت بە پشکنینێکی ساڵانە، پێڵاوی ڕاست و وەڵامدانەوەی خێرا کاتێک شتێک ڕوو دەدات.

پشکنینی ساڵانەی پێ لای fastlege

ڕێنماییی Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) دەڵێت هەموو کەسانی شەکرەی جۆری 2 دەبێت لانیکەم یەک جار لە ساڵێکدا پێیان بپشکنرێت، لە کاتی دەستنیشانکردنەوە. پشکنینەکە چەند خولەکێک دەخایەنێت و لە چوار بەش پێک دێت:

لەسەر بنەمای ئەمە لە گروپێکی مەترسیدا دادەنرێیت کە دیاری دەکات چەند جار پێیەکان دەبێت بەدواداچوونیان بۆ بکرێت.

گروپی مەترسی چی دیاری دەکات بەدواداچوون بەپێی Helsedirektoratet
نزم لێدانی دەمار لە هەردوو پێدا، هەستی ئاسایی، هیچ لاری پشکنین یەک جار لە ساڵێکدا
مامناوەند نەبوونی لێدانی دەمار لە یەک پێدا، یان هەستی کەمبووەوە (6 لە 8 خاڵ یان کەمتر)، یان لاری، یان ناتوانیت خۆت پێیەکانت بپشکنیت پسپۆڕی پێی بەردەوام، و پشکنینی پێ لە هەر پشکنینێکی شەکرەدا
بەرز برین یان بڕینەوەی ئەندامی پێشوو، یان نەبوونی لێدانی دەمار لەگەڵ هەستی کەمبووەوە، یان پێستی ڕەق لەگەڵ لاری پشکنینی پێ لە هەر پشکنینێکی شەکرەدا، پێڵاوی سووککەرەوەی پەستان و پسپۆڕی پێی بەردەوام

لە fastlege (پزیشکی خێزان) بپرسە لە کام گروپدایت. وەڵامەکە هەم دیاری دەکات چەند جار دەبێت بپشکنرێیت و هەم ئایا مافی پێڵاوی ئۆرتۆپێدیت لە NAVەوە هەیە.

پسپۆڕی پێ: ڕاسپێردراو، بەڵام ناگیرێتەوە

لە مەترسیی مامناوەند و بەرزدا، Helsedirektoratet بەدواداچوونی بەردەوام لای پسپۆڕی پێ (fotterapeut) ڕادەسپێرێت. پسپۆڕێکی پێی مۆڵەتدار پێستی ڕەق و دڕکەکانی پێست کە پەستان دەدەن لادەبات، نینۆکی ڕۆچووە ناو گۆشت و هەوکردنی کەڕوو چارەسەر دەکات، و برینی سەرەتایی دەدۆزێتەوە پێش ئەوەی خۆت هەستی پێ بکەیت. زۆر پسپۆڕی پێ هەمان هەڵسەنگاندنی مەترسیی fastlege دەکەن، بە monofilament و هەستکردن بە لێدانی دەمار.

لەگەڵ ئەوەشدا کونێکی گەورە لە ڕێکخستنەکەدا هەیە: بەپێی Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) ئەمڕۆ هیچ ڕێکخستنێکی پشتگیری بۆ چارەسەر لای پسپۆڕی پێ نییە. خۆت هەموو پسوولەکە دەدەیت، و بۆ frikort ناژمێردرێت. Diabetesforbundet بە شێوەی سیاسی کار دەکات بۆ ئەوەی کەسانی خاوەن مەترسیی زیاتر گەڕاندنەوە وەربگرن، هەروەک چارەسەری ددان لە periodontitisدا وەری دەگرێت. تا ئەوە ڕوو دەدات، چارەسەری پێ خەرجییەکە کە دەبێت حسابی بۆ بکەیت. پسپۆڕانی پێی مۆڵەتدار لە finnfotterapeut.no دەدۆزیتەوە، کە Diabetesforbundet ئاماژەی پێ دەکات.

پێڵاوی ئۆرتۆپێدی و ناوپێڵاو لە NAVەوە

لێرەدا ڕێکخستنێکی پشتگیری هەیە، بەڵام پێویستی بەوە هەیە کە ڕێگای ڕاست بگریت. NAV (دەزگای کار و خۆشگوزەرانیی نەرویج) پشتگیری بۆ پێڵاوی ئۆرتۆپێدی و ناوپێڵاو (fotsenger، ناوپێڵاوی بە تایبەتی گونجێنراو) دەدات بە کەسانێک کە توانای پێیان کەم بووەتەوە کە زیاتر لە دوو ساڵی خایاندووە یان چاوەڕێ دەکرێت بخایەنێت. شەکرە لەگەڵ زیانی دەمار، لاری یان برینی پێشوو لە ناو ئەو دۆخانەدایە کە ڕێکخستنەکە بۆیان دروست کراوە. ڕێنماییی Helsedirektoratet دەڵێت کەسانی خاوەن neuropathy، مەترسیی مامناوەند یان بەرز دەبێت پێڵاوی سووککەرەوەی پەستانیان هەبێت.

بەم شێوەیە بڕۆ پێشەوە:

  1. fastlege ڕەوانەت دەکات بۆ پسپۆڕ. یەکەم جار داواکارییەکە بۆ NAV دەبێت لەلایەن پزیشکێکی نەخۆشخانە یان پسپۆڕێکی پزیشکییەوە پڕ بکرێتەوە. Helsedirektoratet پسپۆڕی نەخۆشییە ناوەکییەکان، ئۆرتۆپێد، پسپۆڕی دەمار و پسپۆڕی پزیشکیی جەستەیی باس دەکات.
  2. پسپۆڕەکە داوا دەکات و ڕەوانەت دەکات بۆ وۆرکشۆپی ئۆرتۆپێدی. وۆرکشۆپەکە دەبێت ڕێککەوتنی لەگەڵ NAV هەبێت. لەوێ ئەندازیاری ئۆرتۆپێدی پێڵاوەکان یان ناوپێڵاوەکان دەگونجێنێت.
  3. داواکارییەکانی دواتر لە ڕێگەی وۆرکشۆپەوە دەبن. کاتێک پێداویستییەکە یەک جار پەسەند کرا، وۆرکشۆپەکە جاری داهاتوو کە پێویستت بە پێڵاوی نوێ بێت داواکارییەکە پڕ دەکاتەوە.

NAV گەشت بۆ وۆرکشۆپ بە هەرزانترین گواستنەوەی خولی دەگرێتەوە، بڕوانە بابەتی مافەکان.

ئەوەی لە 2026دا خۆت دەیدەیت

ئامرازی یارمەتی چییە egenandel بەپێی NAV
ناوپێڵاو (fotsenger) ناوپێڵاوی بە تاکەکەسی قالبکراو کە خاڵەکانی پەستان سووک دەکەنەوە، لە پێڵاوی فراواندا بەکار دەهێنرێن NOK 250 بۆ هەر دانەیەک، NOK 500 بۆ هەر جووتێک
پێڵاوی ئۆرتۆپێدیی کارگە پێڵاوی ئامادە بە قەبارەی زیادە و ژێرپێی سووککەرەوە، مۆدێلی پێشوەختە پەسەندکراو NOK 1,800 بۆ هەر جووتێک
پێڵاوی بە تاکەکەسی گونجێنراو دوای قالبگرتنی پێ دەدوورێت، لە کاتی لاریی گەورە، بڕینەوەی ئەندام یان ئاوسانەکاندا NOK 741 بۆ هەر جووتێک بۆ کەسانی سەرووی 10 ساڵ، NOK 450 بۆ منداڵانی خوار 10 ساڵ

یەکەم جار کە پێڵاوی ئۆرتۆپێدیت بۆ پەسەند دەکرێت، NAV تا چوار جووت دەگرێتەوە. پاشان تا دوو جووت لە هەر ساڵێکی ڕۆژژمێریدا دەگیرێتەوە. egenandelەکان لە بنەمای frikortدا نین، بۆیە دەچنە سەر egenandelەکانی لای پزیشک و لە دەرمانخانە. ڕێژەکان ساڵانە ڕێک دەخرێن، پێش داواکردن nav.no بپشکنە.

Diabetesforbundet ئاگادار دەکاتەوە کە پشتگیرییەکە دەتوانێت ڕێکخستن و چاککردنەوەی پێڵاوەکەش بگرێتەوە، نەک تەنها کڕین.

ئەوەی خۆت هەموو ڕۆژێک دەیکەیت

Diabetesforbundet دەنووسێت کە پێڵاوی تەنگ باوترین هۆکاری برینی پێیە لە شەکرەدا. ئامۆژگارییەکانیان سادەن و هەمان ئەوانەی Helsedirektoratetن:

ئەگەر برینێک، قڵیشێک، سووربوونەوە، گەرمی یان ئاوسانێکت دۆزییەوە، دەبێت هەمان ڕۆژ پەیوەندی بە fastlegeەوە بکەیت. برینێک کە ئازار نادات کەمتر مەترسیدار نییە؛ ئەوە زیانی دەمارەکەیە کە وا دەکات هەستی پێ نەکەیت. لە دەرەوەی کاتی کاردا پەیوەندی بە legevakt (فریاکەوتنی پزیشکی) لە ژمارە 116 117 دەکەیت.

کێشەکە لە نەرویج چەند گەورەیە؟

NHI دەڵێت لە 2022دا 1.8 بڕینەوەی پەنجەی پێ، پێ یان قاچ بۆ هەر 1,000 کەسی شەکرەدار لە نەرویج کرا، و ڕێژەکە دادەبەزێت. برینی دەماری بێ کەمکاریی سووڕی خوێن لە 90 لە سەدی حاڵەتەکاندا چاک دەبێتەوە کاتێک پەستان سووک دەکرێت و هەوکردنەکە چارەسەر دەکرێت. ئەمە هۆکاری ئەوەیە کە پشکنینی ساڵانە، پسپۆڕی پێ و پێڵاوەکان ئەوەندە گرنگن: زیانەکە بە دەگمەن حەتمییە، زۆرتر درەنگ دۆزراوەتەوە.

زیاتر دەربارەی ئەوەی بە شێوەیەکی تر لە پشکنینی ساڵانەدا هەیە لە ئاڵۆزییەکان و پشکنینی ساڵانەدا بخوێنەوە.

پرسیارە باوەکان

ئایا کاتێک شەکرەم هەیە پارەی پسپۆڕی پێ (fotterapeut)م بۆ دەگیرێتەوە؟

نەخێر. بەپێی Diabetesforbundet ئەمڕۆ هیچ ڕێکخستنێکی پشتگیری بۆ چارەسەر لای پسپۆڕی پێ نییە، ئەگەرچی Helsedirektoratet چارەسەری بەردەوامی پێ لە مەترسیی مامناوەند و بەرزدا ڕادەسپێرێت. خۆت پارەکە دەدەیت. Diabetesforbundet کار دەکات بۆ گۆڕینی ئەمە.

لە شەکرەی جۆری 2دا چەند جار دەبێت پێیەکان بپشکنرێن؟

لانیکەم یەک جار لە ساڵێکدا لای fastlege، لە کاتی دەستنیشانکردنەوە. لە مەترسیی مامناوەنددا جگە لەوە پێیەکان دەبێت لە هەر پشکنینێکی شەکرەدا بپشکنرێن و دەبێت بە بەردەوامی بچیتە لای پسپۆڕی پێ. لە مەترسیی بەرزدا، واتە برین یان بڕینەوەی ئەندامی پێشوو، پێیەکان دەبێت لە هەر پشکنینێکدا بپشکنرێن.

پێڵاوی ئۆرتۆپێدی بە پشتگیریی NAV لە 2026دا چەند تێدەچێت؟

بەپێی NAV، egenandel بۆ پێڵاوی ئۆرتۆپێدیی کارگە NOK 1,800ە بۆ هەر جووتێک و NOK 741 بۆ هەر جووتێک بۆ پێڵاوی بە تاکەکەسی گونجێنراو بۆ کەسانی سەرووی دە ساڵ. ناوپێڵاو (fotsenger) NOK 250 بۆ هەر دانەیەک تێدەچێت. egenandelەکان بۆ frikort ناژمێردرێن.

کێ داوای پێڵاوی ئۆرتۆپێدی لە NAV دەکات؟

یەکەم جار دەبێت پزیشکێکی نەخۆشخانە یان پسپۆڕێکی پزیشکی داواکارییەکە پڕ بکاتەوە، بۆ نموونە پسپۆڕی نەخۆشییە ناوەکییەکان یان ئۆرتۆپێد. fastlege ڕەوانەت دەکات بۆ ئەوێ. لە پێداویستییەکانی دواتردا وۆرکشۆپی ئۆرتۆپێدی داواکارییەکە بۆ تۆ پڕ دەکاتەوە.

چەند کەس لە کەسانی شەکرەدار تووشی برینی پێ دەبن؟

بەپێی NHI، 7 تا 10 لە سەدی هەموو کەسانی شەکرەدار برینی پێیان هەیە یان هەیانبووە. لە 2022دا 1.8 بڕینەوەی ئەندام بۆ هەر 1,000 کەسی شەکرەدار لە نەرویج کرا، و ڕێژەکە دادەبەزێت. برین بێ کەمکاریی سووڕی خوێن لە 90 لە سەدی حاڵەتەکاندا بە سووککردنی پەستان و چارەسەری هەوکردن چاک دەبێتەوە.

سەرچاوەکان

  1. Diabetisk fot og nevropati · Helsedirektoratet
  2. Ortopediske sko · NAV
  3. Ortoser · NAV
  4. Slik tar du vare på føttene dine · Diabetesforbundet
  5. Rett til økonomisk støtte · Diabetesforbundet
  6. Diabetisk fotsår: hvordan oppstår et diabetisk fotsår? · NHI.no
  7. Nerveskader ved diabetes: den nevropatiske fot · NHI.no

ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.

© 2026 Desken AS. نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no. وەرگرتنی بەشێک ڕێگەپێدراوە بە ئاماژەدان بە سەرچاوە و بەستەر. چۆن کار دەکەین.