کام نان کەمترین کاربۆهیدراتی هەیە؟ بەراوردی 18 جۆر نان
کاربۆهیدرات، ڕیشاڵ و کالۆریی هەر پارچەیەک بۆ 18 جۆر نان لە Matvaretabellen، و بۆچی ڕیشاڵ و دانەی تەواو گرنگترن لە وشەی «ئەسمەر» لەسەر پاکەتەکە.
زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.
وەڵامی کورت
هیچ نانێکی ئاسایی بە کاربۆهیدراتی کەمەوە نییە. نان لە ئارد دروست دەکرێت، و ئارد نیشاستەیە. جیاوازیی نێوان نانی سپی (loff) و نانی زۆر ئەسمەر لە هەر پارچەیەکدا بە گرامی کاربۆهیدرات سەرسوڕهێنەر کەمە. جیاوازییەکە لە ڕیشاڵ و دانەی تەواودایە، و ئەمانەن کە بڕیار دەدەن شەکری خوێن چەند خێرا بەرز دەبێتەوە. نانی وشکی ورد (knekkebrød) کەمترین کاربۆهیدرات لە هەر دانەیەکدا دەدات، بە سادەیی چونکە کێشی کەمە.
18 جۆر نان بۆ هەر پارچەیەک
هەموو ژمارەکان لە Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج، Mattilsynet، 2026)ن، بۆ هەر پارچە یان دانەیەک بەو کێشەی Matvaretabellen دەیڵێت ژمێردراون. ڕێژەی سەدی بەشی ئاردی تەواوهاڕاو یان دانەی تەواوە (پێوەری نان).
| نان | کێش | کاربۆهیدرات | ڕیشاڵ | Kcal |
|---|---|---|---|---|
| نانی سپی (loff)، نانی ورد (0–25%)، کڕدراو | 40 g | 18.3 g | 1.6 g | 102 |
| نانی چاودار، ورد (0–25%) | 40 g | 18.3 g | 2.0 g | 99 |
| نان، نیوە ئەسمەر (25–50%) | 40 g | 16.4 g | 2.0 g | 92 |
| Kneippbrød، نیوە ئەسمەر (25–50%) | 40 g | 18.2 g | 1.6 g | 93 |
| نان، ئەسمەر (50–75%) | 40 g | 16.2 g | 2.4 g | 96 |
| Kneippbrød، ئەسمەر (50–75%) | 40 g | 18.1 g | 2.0 g | 98 |
| نانی چاودار، ئەسمەر (50–75%) | 60 g | 28.4 g | 6.0 g | 153 |
| نان، زۆر ئەسمەر (75–100%) | 50 g | 16.9 g | 4.0 g | 121 |
| پۆمپەرنیکل، زۆر ئەسمەر (75–100%) | 40 g | 14.8 g | 4.0 g | 82 |
| کولیچەی نان (rundstykke)، ئەسمەر، بچووک | 70 g | 29.5 g | 3.5 g | 180 |
| Polarbrød، گەنم | 38 g | 21.2 g | 1.1 g | 119 |
| Potetlompe (نانی تەنکی پەتاتە)، بچووک | 25 g | 8.5 g | 0.8 g | 41 |
| Flatbrød (نانی تەنکی وشک)، گەورە | 20 g | 11.5 g | 3.0 g | 64 |
| نانی وشکی ورد، ڕووناک | 14 g | 8.4 g | 0.7 g | 53 |
| نانی وشکی ورد، چاودار، ئەسمەر | 12 g | 6.6 g | 2.2 g | 37 |
| نانی وشکی ورد، چاودار و توێکڵی سپێلت (Sigdal helsprøtt) | 21 g | 6.9 g | 2.5 g | 96 |
| نانی وشکی ورد بە ڕیشاڵی زیاترەوە | 11 g | 4.6 g | 2.8 g | 35 |
| نانی توێکڵ بە توێکڵی گەنمەوە (klibrød) | 8 g | 2.4 g | 3.4 g | 23 |
هەندێک شت کە دەبێت سەرنجیان بدەیت:
- نانی سپی و نانی ئەسمەر لە هەر پارچەیەکدا نزیکەی هەمان کاربۆهیدرات دەدەن. 18 بەرامبەر 16 گرام. پارچەی نانی زۆر ئەسمەر قورسترە (50 g) و دەگاتە 17 گرام، بەڵام بە 4 گرام ڕیشاڵەوە بەرامبەر 1.6ی نانی سپی.
- نانی چاوداری ئەسمەر وەک خراپترین دەردەکەوێت، بەڵام ئەو پارچەیەی Matvaretabellen دەیژمێرێت 60 گرامە. لە هەر 100 گرامێکدا 10 گرام ڕیشاڵ دەدات، زۆرترین لە هەموو نانە نەرمەکانی خشتەکەدا. ئاگادار بە کە نانی چاوداری ئەسمەری کڕدراو لە خشتەکەدا 5.5 گرام شەکری زیادکراوی لە هەر 100 گرامێکدا هەیە.
- کولیچەی نان و polarbrød ئاسانن، بەڵام لە هەر دانەیەکدا کاربۆهیدراتی زیاتر لە پارچەیەک نان دەدەن، و polarbrød ڕیشاڵی کەمە.
- نانی وشکی ورد زۆر جیاوازە. نانی وشکی وردی ڕووناک 8.4 گرام کاربۆهیدرات و نزیکەی هیچ ڕیشاڵ دەدات. نانی وشکی ورد بە ڕیشاڵی زیاترەوە 4.6 گرام کاربۆهیدرات و 2.8 گرام ڕیشاڵ دەدات. Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) دەنووسێت کە ڕیشاڵی نانی وشکی ورد لە 6 تا 29 گرام لە هەر 100 گرامێکدا جیاوازە.
- نانی وشکی وردی تۆو وەک Mesterbakeren Original و Synnøve Grovkrisp 30 تا 32 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدەن، بەرامبەر 55 تا 65 بۆ نانی وشکی وردی چاوداری ئاسایی. چەوریی زۆریان لە تۆوەوە هەیە، بۆیە کەم-کالۆری نین، بەڵام لە هەر دانەیەکدا بەرزبوونەوەی کەمتری شەکری خوێن دەدەن. Matvaretabellen کێشی هەر دانەیەکی ئەمانە نادات.
بۆچی ڕیشاڵ و دانەی تەواو گرنگترن لە وشەی «ئەسمەر»
کاربۆهیدراتی ناو نان نیشاستەیە، کە بۆ گلووکۆز دەشکێتەوە. ئاردی ورد بە خێرایی دەشکێتەوە. ئاردی تەواوهاڕاو، دانەی تەواو و تۆو هێواشتر دەشکێنەوە، و ڕیشاڵ جگە لەوە تێربوون دەدات بێ ئەوەی کار لە شەکری خوێن بکات. NHI دەنووسێت هەتا خۆراکێک زیاتر پرۆسێس کرابێت، پێوەری گلایسیمییەکەی بەرزترە، و نانی ئەسمەر ڕادەسپێرێت، باشترە بە زۆر تۆو و دانەی تەواوەوە. ڕێنماییی Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) بۆ شەکرە بەرهەمی دانەوێڵەی تەواو بە ڕیشاڵی زۆر، دانەی تەواو و تۆو ڕادەسپێرێت.
بۆیە سێ شت هەن کە دەبێت بەدوایاندا بگەڕێیت، بەم ڕیزبەندییە:
- پێوەری نان (brødskalaen). 3 (ئەسمەر) یان 4 (زۆر ئەسمەر) هەڵبژێرە. Diabetesforbundet ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەنگی نانەکە هیچ ناڵێت؛ نانی تاریک دەکرێت ڕەنگکرابێت، و نانی ڕووناک دەکرێت ئەسمەر بێت. بەدوای ڕێژەی ئەسمەری لەسەر پاکەتەکەدا بگەڕێ، چونکە لە ناو هەمان چوارگۆشەدا جیاوازیی زۆر هەیە.
- ڕیشاڵ لە هەر 100 گرامێکدا. تاقیکردنەوەی نانی Diabetesforbundet سنووری نیشانەی کونی کلیل (nøkkelhullet) بەکار دەهێنێت کە لانیکەم 5 گرام ڕیشاڵ لە هەر 100 گرامێکدایە. براوەی تاقیکردنەوەکە 8.3 گرامی هەبوو. نانی زۆر ئەسمەر لە Matvaretabellendا 8 گرامی هەیە، نانی سپی 4.
- دانەی تەواو و تۆو لە لیستی پێکهاتەکاندا. ئەو دانە تەواو و تۆوانەی دەیانبینیت بەرزبوونەوەی هێواشتری شەکری خوێن دەدەن لە هەمان ئاردی وردهاڕاو. Diabetesforbundet دەنووسێت کە چاودار وا دیارە لە زۆربەی تێڕوانینەکاندا ئەو جۆرە دانەوێڵەیە بێت کە نزمترین پێوەری گلایسیمیی هەیە، و ڕیشاڵ، چەرەس، پاقلەمەنی و تۆو یارمەتی دەدەن شەکری خوێن جێگیر بکەن.
وشەی «ئەسمەر» (grovt) لە ناوی بەرهەمەکەدا خۆی هیچ واتایەکی نییە. نانێک دەکرێت ناوی «Grovt landbrød» بێت و لە 2 چوارگۆشەدا بێت.
چەند نان؟
Helsedirektoratet لانیکەم 90 گرام دانەوێڵەی تەواو لە ڕۆژێکدا ڕادەسپێرێت، و چوار پارچە نانی زۆر ئەسمەر یەکێکە لەو نموونانەی کە ئەمە پڕ دەکاتەوە. ڕێنماییی شەکرە دەڵێت وەرگرتنی خۆراکی پڕنیشاستە دەبێت بەپێی هەر کەسێک ڕێک بخرێت. بە کرداری ئەمە واتای ئەوەیە: پێویست ناکات نان لابەیت، بەڵام زۆر کەس کە شەکرەی جۆری 2 (type 2 diabetes)یان هەیە سوود لە پارچەی کەمتر لە هەر ژەمێکدا، شتی سەر نانی پڕپرۆتینتر و سەوزە لە تەنیشتیەوە وەردەگرن. باشترە دوو کاتژمێر دوای ژەمێکی نان شەکری خوێنت بپێویت، و ئەگەر دەتەوێت خۆت بیژمێریت بڕوانە پێوەری گلایسیمی و ژمێرەری کاربۆهیدرات. ئەگەر دڵنیا نیت چەند بۆ تۆ دەگونجێت، لەگەڵ fastlege (پزیشکی خێزان) یان پسپۆڕی خۆراکی کلینیکی قسە بکە.
نانی کەم-کاربۆهیدرات و بێ گلوتین
Matvaretabellen ژمارەی بۆ نانی کەم-کاربۆهیدرات نییە. نانی لەم جۆرە زۆرجار لە تۆو، چەرەس، هێلکە و توێکڵ دروست دەکرێت، و دەکرێت نیشاستەی زۆر کەمی هەبێت، بەڵام چەوری و کالۆریی زۆریش. پێناسەی خۆراکی بخوێنەوە: کاربۆهیدرات و ڕیشاڵی هەر 100 گرامێک بەراورد بکە، نەک تەنها ناوەکە.
نانی بێ گلوتین هەمان شت نییە وەک کەم-کاربۆهیدرات. نانی ئەسمەری بێ گلوتین لە Matvaretabellendا (Fria) 53 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدات، زیاتر لە نانی سپی، و Diabetesforbundet دەنووسێت کە نانی بێ گلوتین و نانی جۆ زۆرجار بە پێوەری گلایسیمیی بەرزتر دەنووسرێن.
نان تەنها نیوەی چیرۆکەکەیە. ئەوەی لە سەریەتی ئەوی تر دیاری دەکات: نانی نیوەڕۆ و نانی ناو کیسە لە شەکرەی جۆری 2دا.
ڕەچەتەی چێشتی گونجاو
- Makrell i tomat · Kulinarisk.noشتی سەر نانی پڕپرۆتین بە ماسیی چەورەوە کە وا دەکات یەک پارچە نانی زۆر ئەسمەر بۆ ماوەیەکی درێژ تێرت بکات.
- Tunfiskrøre · Kulinarisk.noتونا پرۆتینی زۆر و هیچ کاربۆهیدراتێک دەدات، باشە لەسەر نانی وشکی وردی ئەسمەر.
- Røkelaksrøre · Kulinarisk.noهێلکە و سەلمۆنی دووکەڵکراو لە هەمان شتی سەر ناندا پرۆتین و چەوری دەدەن کە بەرزبوونەوەی شەکری خوێن لە نانەکەوە خاو دەکەنەوە.
- Hummus · Kulinarisk.noشتی سەر نانی نۆک بە ڕیشاڵ و پرۆتینەوە کە لە جیاتی شتی سەر نانی شیرین لەسەر نانی وشکی ورد دەگونجێت.
- Eggerøre · Erken-arkivetهێلکەی تێکدراوی کلاسیکی شتی سەر نانێکە بێ کاربۆهیدرات کە یەک پارچە نان دەکاتە ژەمێکی تەواو.
پرسیارە باوەکان
کام نان کەمترین کاربۆهیدراتی هەیە؟
لە هەر پارچەیەکدا، نانی زۆر ئەسمەر و نانی ئەسمەر نزیکەی هەمان کاربۆهیدراتی نانی سپی (loff) دەدەن (16 تا 18 گرام)، بەڵام دوو تا سێ هێندە ڕیشاڵ. نانی وشکی وردی ئەسمەر (knekkebrød) و نانی وشکی ورد بە ڕیشاڵی زیاترەوە 5 تا 7 گرام لە هەر دانەیەکدا دەدەن و ئەو نانەن کە کەمترین کاربۆهیدراتیان لە Matvaretabellendا هەیە.
ئایا نانی ئەسمەر بۆ شەکرە باشە؟
بەڵێ. Helsedirektoratet ئەو نانە ڕادەسپێرێت کە لە پێوەری نان (brødskalaen)دا نیشانەی ئەسمەر (3/4) یان زۆر ئەسمەر (4/4)ی لەسەرە. ڕیشاڵ و دانەی تەواو بەرزبوونەوەی هێواشتری شەکری خوێن دەدەن لە ئاردی ورد، ئەگەرچی بڕی کاربۆهیدرات لە هەر پارچەیەکدا نزیکەی یەکسانە.
پێوەری نان (brødskalaen) واتای چییە؟
پێوەری نان ڕێژەی ئاردی تەواوهاڕاو و دانەی تەواو پیشان دەدات: 1 چوارگۆشە ورد (0–25%)، 2 نیوە ئەسمەر (25–50%)، 3 ئەسمەر (50–75%) و 4 زۆر ئەسمەر (75–100%). ڕەنگی تاریک هیچ ناڵێت؛ دەکرێت نانەکە ڕەنگکرابێت.
ئایا نانی وشکی ورد لە شەکرەدا لە نان باشترە؟
زۆرجار بەڵێ، چونکە نانی وشکی ورد کێشی کەمە. نانێکی وشکی وردی چاوداری ئەسمەر 6.6 گرام کاربۆهیدرات دەدات بە بەراورد لەگەڵ 16 تا 18 لە پارچەیەک ناندا. بەڵام دوو نانی وشکی ورد بە شتی سەر نانەوە نزیکەی هێندەی یەک پارچە دەدەن، بۆیە دانەکان بژمێرە.
ئایا نانی کەم-کاربۆهیدرات لە Matvaretabellendا هەیە؟
نەخێر، Matvaretabellen ژمارەی تایبەتی بۆ نانی کەم-کاربۆهیدرات نییە. نانی لەم جۆرە زۆرجار لەسەر تۆو، چەرەس و هێلکە بنیات دەنرێت. پێناسەی خۆراکیی سەر پاکەتەکە بخوێنەوە و کاربۆهیدرات و ڕیشاڵی هەر 100 گرامێک بەراورد بکە.
سەرچاوەکان
- La grovt brød eller andre fullkornsprodukter være en del av flere måltider hver dag · Helsedirektoratet
- Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
- Brødskalaen · Diabetesforbundet
- Test av ferdigbrød · Diabetesforbundet
- Knekkebrød · Diabetesforbundet
- Spørsmål og svar: Kornsorter og blodsukkerstigning? · Diabetesforbundet
- Glykemisk indeks · NHI.no
- Matvaretabellen · Matvaretabellen (Mattilsynet)
ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.