ئایا دەتوانم لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا چۆکلێت و شیرینی بخۆم؟
وەڵامی ڕاستگۆیانە: بەڵێ، بە بڕی کەم. چۆکلێتی تاریک بەرامبەر چۆکلێتی شیر، شیرینیی «بێ شەکر» بەڕاستی چی تێدایە، و کاربۆهیدرات لە هەر 20 تا 30 گرامێکدا لە Matvaretabellen.
زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.
وەڵامی کورت
بەڵێ، دەتوانیت لەگەڵ شەکرەی جۆری 2 (type 2 diabetes)دا چۆکلێت و شیرینی بخۆیت، بەڵام بە بڕی کەم و نەک هەموو ڕۆژێک. Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) دەنووسێت کە شیرینی، چۆکلێت و بەرهەمی شیرینی نانەواخانە لە گەورەترین سەرچاوەکانی شەکری زیادکراون، و ئامۆژگاریی هەمووان دەکات سنووردار بکرێن. Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) دیاریکراوە: یەک یان دوو چوارگۆشە چۆکلێتی تاریک لە ڕۆژێکدا، 15 تا 20 گرام، دەتوانرێت بە ویژدانێکی ئاسوودە بخورێت. ئەوەی ڕاست نییە ئەوەیە کە دەبێت «بێ شەکر» یان «شیرینیی شەکرە» هەڵبژێریت. ئەم بەرهەمانە زۆرجار هێندە کالۆری و بەشێکی باش بەرزبوونەوەی شەکری خوێن دەدەن، و NHI دەنووسێت کە لە ڕووی خۆراکییەوە هیچ سوودێک نییە لە هەڵبژاردنی چۆکلێتی بێ شەکر.
کاربۆهیدرات لە هەر 20 تا 30 گرامێکدا
چوارگۆشەیەکی تەختەیەکی گەورەی چۆکلێت زۆرجار 5 تا 10 گرام کێشی هەیە. تەختەیەکی بچووک 60 تا 70 گرامە. ژمارەکانی خوارەوە لە Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج، Mattilsynet، 2026) ژمێردراون.
| چۆکلێت | کاربۆهیدرات لە هەر 100 g | لە هەر 20 g | لە هەر 30 g | Kcal لە هەر 30 g |
|---|---|---|---|---|
| چۆکلێتی تاریک، 85% کاکاو | 19.5 g | 3.9 g | 5.9 g | 176 |
| چۆکلێتی تاریک، 70% کاکاو | 31.9 g | 6.4 g | 9.6 g | 173 |
| چۆکلێت بە چەرەسەوە | 51.9 g | 10.4 g | 15.6 g | 141 |
| چۆکلێتی شیر | 53.1 g | 10.6 g | 15.9 g | 162 |
| چۆکلێتی سپی | 60.7 g | 12.1 g | 18.2 g | 163 |
| شیرینیی پڕکراو (konfekt) | 60.2 g | 12.0 g | 18.1 g | 146 |
سەرچاوە: Matvaretabellen (Mattilsynet، 2026).
چۆکلێتی تاریک بە 85 لە سەد کاکاو کەمتر لە چارەکی کاربۆهیدراتی چۆکلێتی شیر دەدات. کالۆرییەکان نزیکەی یەکسانن، چونکە کەرەی کاکاو چەورییە. کەواتە چۆکلێتی تاریک «ئازاد» نییە، بەڵام بەرزبوونەوەی کەمتری شەکری خوێن لە هەر پارچەیەکدا دەدات، و زۆربەی خەڵک کەمتری لێ دەخۆن چونکە تامەکەی بەهێزترە. Diabetesforbundet ڕوون دەکاتەوە کە کاکاو خۆی کاربۆهیدراتی کەمە، و کاتێک ناوەڕۆکی کاکاو کەمتر لە 55 لە سەد بێت، کاربۆهیدراتی زیاتر لە شەکر و شەکری شیرەوە دێت. ئامۆژگارییەکەیان لانیکەم 70 لە سەد کاکاوە.
شیرینی: نزیکەی تەنها شەکر
شیرینیی بێ چۆکلێت بە شێوەیەکی سەرەکی شەکر و نیشاستەیە. ژمارە بۆ هەر بەشێکی ئاسایی لە Matvaretabellen (Mattilsynet، 2026):
| شیرینی | بەش | کاربۆهیدرات | لەوانە جۆرەکانی شەکر |
|---|---|---|---|
| شیرینیی بچووک (smågodt)، تێکەڵ | 4 دانە (32 g) | 28 g | 20 g |
| پیاوە نەرمەکان (seigmenn) | 5 دانە (25 g) | 16 g | 13 g |
| شیرینیی ڕەگی سووس، شیرین | 1 پارچەی گەورە (20 g) | 15 g | 10 g |
| شیرینیی ڕەق (drops) | 3 دانە (9 g) | 7 g | 7 g |
| Snickers | 1 دانە (38 g) | 20 g | 18 g |
| Mars | 1 دانە (35 g) | 23 g | 22 g |
| After Eight | 2 دانە (16 g) | 10 g | 10 g |
سەرچاوە: Matvaretabellen (Mattilsynet، 2026).
شیرینیی بچووک 88 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدات. کیسەیەکی ئاساییی ڕۆژی شەممەی 200 گرامی کەواتە 175 گرام کاربۆهیدراتە، زیاتر لەوەی زۆر کەسی خاوەن شەکرەی جۆری 2 لە هەموو ڕۆژێکدا دەیخۆن. Snickersێک هێندەی دوو پارچە نان دەدات. باشترە ژمێرەری کاربۆهیدرات بەکاربهێنیت بۆ ئەوەی ببینیت بەشە ئاساییەکەت چەندە.
شیرینیی «بێ شەکر» و ئەلکهولە شەکرییەکان
لێرەدا ئاسانە فریو بخۆیت. Diabetesforbundet بە ڕاشکاوی دەنووسێت کە «بێ شەکر» هەمان شت نییە وەک «بێ بەرزبوونەوەی شەکری خوێن». بەرهەمە بێ شەکرەکان بە زۆری بە ئەلکهولە شەکرییەکان شیرین دەکرێن، کە بەوە دەیانناسیتەوە کە ناوەکەیان بە -ol کۆتایی دێت: sorbitol، maltitol، xylitol، isomalt، erythritol.
ئەمەیە کە سەرچاوەکان دەربارەی ئەلکهولە شەکرییەکان دەیڵێن:
- Mattilsynet دەنووسێت کە ئەلکهولە شەکرییەکان نزیکەی هەمان شیرینی و وزەی شەکر دەدەن، کە وەرگرتنی زۆر دەتوانێت کاریگەریی سکچوونی هەبێت، و ئەو بەرهەمانەی زیاتر لە 10 لە سەد ئەلکهولی شەکرییان تێدایە دەبێت ئەوەیان لەسەر بنووسرێت کە دەتوانن کاریگەریی سکچوونیان هەبێت. Erythritol وزەی کەمتر و کاریگەریی سکچوونی کەمێک کەمتر دەدات لەوانی تر.
- Diabetesforbundet دەنووسێت کە ئەلکهولە شەکرییەکان نزیکەی نیوەی شەکری ئاسایی کار لە شەکری خوێن دەکەن، و دەبێت لە کاتی ژماردنی کاربۆهیدراتدا بژمێردرێن. وەرگرتنی زۆر دەتوانێت با لە گەدەدا، سکئێشە و سکچوون دروست بکات. جیاوازییەکە erythritol (Sukrin)ە، کە بەرزبوونەوەی شەکری خوێن نادات.
- NHI دەنووسێت کە چۆکلێتی بێ شەکر کە بە fructose یان ئەلکهولە شەکرییەکان شیرین کراوە بەرزبوونەوەیەکی شەکری خوێن دەدات کە نزیکەی هاوشانی چۆکلێتی ئاساییە، هێندە چەوری و کالۆریی تێدایە، زۆرجار چەوریی زیاتری بۆ زیاد کراوە، و گرانترە. ئەنجامگیرییەکەیان ئەوەیە کە هیچ سوودێکی خۆراکی نییە لە هەڵبژاردنی چۆکلێتی بێ شەکر.
Diabetesforbundet ئامۆژگاری دەکات لیستی پێکهاتەکان بخوێنیتەوە و سەیری کۆی ناوەڕۆکی کاربۆهیدرات بکەیت، نەک تەنها دێڕی «لەوانە جۆرەکانی شەکر». شیرینیی ڕەقی بێ شەکر و بنێشت حاڵەتێکی ترن: بڕی هەر دانەیەک ئەوەندە کەمە کە بە دەگمەن بۆ شەکری خوێن گرنگ دەبێت. زیاتر دەربارەی شیرینکەرەکان لە شەکر، شیرینکەر و بێ شەکردا.
بەم شێوەیە جێگە بۆ کەمێک شیرینی بکەرەوە
Diabetesforbundet وەڵامی خوێنەرێک دەداتەوە کە بڕی زۆری شیرینی بە بەردەوامی بۆ هیچ کەسێک تەندروست نییە، هەر شەکری خوێنێکی هەبێت، و ڕێکخستنی شەکری خوێن ئاسانترە کاتێک کاربۆهیدراتی خێرا سنووردار دەکەیت. لە ناو ئەوەدا جێگە هەیە:
- چۆکلێتی تاریک هەڵبژێرە، 70 لە سەد یان زیاتر. یەک تا دوو چوارگۆشە، 15 تا 20 گرام، پێشنیاری Diabetesforbundetە.
- شیرینی دوای ژەمێک بخۆ، نەک بە تەنها. شەکر لەسەر سکی بەتاڵ بەرزبوونەوەی خێراتر دەدات لە هەمان بڕ دوای نانی ئێوارەیەک بە پرۆتین و سەوزەوە. بڕوانە پێوەری گلایسیمی.
- پێش ئەوەی کیسەکە بکەیتەوە بڕەکە دیاری بکە. تەختەی بچووک بکڕە، یان چوار پارچە شیرینی بخەرە ناو قاپێکەوە و ئەوی تر لابە.
- ئەو شیرینییە هەڵبژێرە کە زۆرترین حەزت لێیەتی، نەک ئەوەی تەندروستتر دەردەکەوێت. کەمێک لەوەی بەڕاستی دەتەوێت باشتر ئارەزووەکە تێر دەکات لە بڕێکی گەورەتری ئاشتبوونەوەیەک.
- هەندێک جار بیگۆڕە. Helsedirektoratet میوەی بڕاو، توو، سەوزە لەگەڵ دیپ یان چەرەسی بێ خوێ وەک جێگرەوەی تەندروست باس دەکات.
- کاکاو تامی چۆکلێت دەدات بێ شەکر. تۆزی کاکاوی پاک لە شیردا یان لە شۆربای جۆدا، ئەگەر بتەوێت بە کەمێک شیرینکەر شیرین کراو.
وەڵامی خۆت بپشکنە
شەکری خوێن پێش و دوو کاتژمێر دوای 20 گرام چۆکلێتی تاریک دوای نانی ئێوارە بپێوە، و ڕۆژێکی تر دوای 20 گرام چۆکلێتی شیر بە تەنها. ئەوکاتە دەزانیت چی بۆ تۆ دەگونجێت، لە جیاتی ئەوەی مەزەندە بکەیت. ئەگەر دڵنیا نیت شیرینی چەند جێگە لە خۆراکەکەتدا بگرێت، لەگەڵ fastlege (پزیشکی خێزان) باسی بکە یان داوای ڕەوانەکردن بۆ پسپۆڕی خۆراکی کلینیکی بکە، بڕوانە یارمەتی و پشتگیری. چۆنیەتیی مامەڵەکردن لەگەڵ بۆنەکان کە شیرینیی زۆریان تێدایە لە کریسمس و ئاهەنگی کریسمس لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا نووسراوە.
ڕەچەتەی چێشتی گونجاو
- Varm sjokolade · Kulinarisk.noتەنها چۆکلێتی تاریک و شیر، کە تێیدا خۆت ڕێژەی کاکاو و چەند چۆکلێت بەکاربهێنیت هەڵدەبژێریت.
- Tropisk melonsalat med mynte · Kulinarisk.noشیرینیی دوای نان لە کاڵەک، ئەڤۆکادۆ و لیمۆی سەوز بێ شەکری زیادکراو، کاتێک دوای نانی ئێوارە شتێکی تازەت دەوێت.
- Ristede mandler · Erken-arkivetبادەمی وشک برژاو بێ شەکر و خوێ، جێگرەوەیەکی سووکەخۆراک کە Helsedirektoratet لە جیاتی شیرینی باسی دەکات.
- Melk med kakao · Erken-arkivetکاکاوی پاک و شیر بە شەکری کەمەوە، کە دەتوانرێت بێ شەکر یان بە شیرینکەر دروست بکرێت.
پرسیارە باوەکان
ئایا کاتێک شەکرەی جۆری 2ت هەیە دەتوانیت چۆکلێت بخۆیت؟
بەڵێ، بە بڕی کەم. Diabetesforbundet دەنووسێت کە یەک یان دوو چوارگۆشە چۆکلێتی تاریک لە ڕۆژێکدا، 15 تا 20 گرام، دەتوانرێت بە ویژدانێکی ئاسوودە بخورێت، و لانیکەم 70 لە سەد کاکاو ڕادەسپێرێت. Helsedirektoratet ئامۆژگاریی هەمووان دەکات شیرینی و چۆکلێت سنووردار بکەن.
ئایا چۆکلێتی تاریک لە شەکرەدا لە چۆکلێتی شیر باشترە؟
بەڵێ. بەپێی Matvaretabellen، 20 گرام چۆکلێتی تاریک بە 70 لە سەد کاکاو 6.4 گرام کاربۆهیدرات دەدات، 85 لە سەد 3.9 گرام، لە کاتێکدا چۆکلێتی شیر 10.6 گرام دەدات. Diabetesforbundet دەنووسێت هەتا چۆکلێتەکە تاریکتر بێت، کاکاوی زیاتر و شەکری کەمتری تێدایە.
ئایا شیرینیی بێ شەکر لە شەکرەدا گونجاوە؟
بێ بیرکردنەوە نا. Diabetesforbundet دەنووسێت کە «بێ شەکر» واتای «بێ بەرزبوونەوەی شەکری خوێن» نییە. ئەلکهولە شەکرییەکانی وەک maltitol نزیکەی نیوەی شەکر کار لە شەکری خوێن دەکەن، و NHI دەنووسێت کە چۆکلێتی بێ شەکر هێندەی ئاسایی چەوری و کالۆریی هەیە.
ئەلکهولە شەکرییەکان چین؟
شیرینکەرێکن کە بە -ol کۆتایی دێن: sorbitol، maltitol، xylitol، erythritol. Mattilsynet دەنووسێت کە نزیکەی هەمان وزەی شەکر دەدەن، جگە لە erythritol، و وەرگرتنی زۆر دەتوانێت کاریگەریی سکچوونی هەبێت. ئەو بەرهەمانەی زیاتر لە 10 لە سەدیان تێدایە دەبێت ئەمەیان لەسەر بنووسرێت.
لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا چەند شیرینی دەتوانم بخۆم؟
هیچ سنوورێکی جێگیر نییە. Diabetesforbundet وەڵام دەداتەوە کە بڕی زۆری شیرینی بە بەردەوامی بۆ هیچ کەسێک تەندروست نییە، و ڕێکخستنی شەکری خوێن ئاسانترە بە کاربۆهیدراتی خێرای کەمتر. بەشێکی بچووک دوای ژەمێک بەرزبوونەوەی کەمتر دەدات لە هەمان بڕ بە تەنها.
سەرچاوەکان
- Mørkt, et sunnere valg · Diabetesforbundet
- Søtningsstoffer · Diabetesforbundet
- Søtningsmidler, venn eller fiende? · Diabetesforbundet
- Spørsmål og svar: Forsiktig med søtt? · Diabetesforbundet
- Er sukkerfri sjokolade et godt alternativ? · NHI.no
- Godteri, snacks og søte bakevarer bør begrenses · Helsedirektoratet
- Søtstoffer · Mattilsynet
- Matvaretabellen · Matvaretabellen (Mattilsynet)
ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.