پشکنینی چاو لە شەکرەی جۆری 2دا: وێنەی تۆڕی چاو، چەند جار و چی چارەسەر دەکرێت

بۆچی لە کاتی دەستنیشانکردندا دەچیت بۆ وێنەگرتنی تۆڕی چاو، بۆچی هەر دوو ساڵ جارێک بەسە کاتێک چاوەکان تەندروستن، کاتێک شتێک دەدۆزرێتەوە چی ڕوو دەدات، و چارەسەر دەتوانێت ڕێگری لە چی بکات.

نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no · دوایین نوێکردنەوە · 5 سەرچاوە

زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.

تۆڕی چاو (netthinne) ئەو شوێنەی جەستەیە کە پزیشک دەتوانێت ڕاستەوخۆ بۆرییەکانی خوێن ببینێت. بۆیە پشکنینی چاو لە شەکرەی جۆری 2 (type 2 diabetes)دا هەم سادە و هەم گرنگە: وێنەیەکی بنی چاو زیان پیشان دەدات زۆر پێش ئەوەی هەستی پێ بکەیت، و ئەوەی زوو دەدۆزرێتەوە دەتوانرێت چارەسەر بکرێت. ئەم بابەتە دەربارەی ئەوەیە پشکنینەکە چییە، چەند جار دەبێت بچیت بۆی، و ئەگەر وێنەکان شتێک پیشان بدەن چی ڕوو دەدات.

شەکرە چی بە چاوەکان دەکات

شەکری خوێنی بەرز بە درێژایی کات زیان بە بۆرییە بچووکەکانی خوێن لە تۆڕی چاودا دەگەیەنێت. بۆرییەکان دەدزن، دەئاوسن و دەرپەڕینی بچووک دروست دەکەن. ئەمە پێی دەگوترێت retinopathyی شەکرە. لە قۆناغە دواترەکاندا بۆریی خوێنی نوێ و ناسک دەڕوێن کە بە ئاسانی خوێن دەکەن، و خوێنبەربوون دەتوانێت تۆڕی چاو جیا بکاتەوە. ئەگەر چارەسەر نەکرێت دەتوانێت ببێتە هۆی کوێری.

NHI دەڵێت 20 لە سەد پێشتر گۆڕانیان لە تۆڕی چاودا هەیە کاتێک شەکرەی جۆری 2 دەدۆزرێتەوە، چونکە نەخۆشییەکە زۆرجار چەند ساڵێک پێش دەستنیشانکردن هەبووە. دوای 20 ساڵ لەگەڵ شەکرەدا زیاتر لە 60 لە سەد retinopathyیان هەیە. ژمارەکان ترسناک دەردەکەون، بەڵام زۆربەی گۆڕانەکان سووکن و تەنها پێویستیان بە بەدواداچوونە.

ئەوەی retinopathy فێڵباز دەکات ئەوەیە کە هەستی پێ ناکرێت. Helsenorge (دەروازەی فەرمیی تەندروستی) دەنووسێت کە بینین دەتوانێت ئاسایی هەست پێ بکرێت تەنانەت لە گۆڕانی قورستریشدا. کاتێک یەکەم جار هەست بە بینینی ناڕوون، خاڵ یان سێبەر دەکەیت، زیانەکە زۆرجار زۆر ڕۆیشتووە. بۆیە پشکنینەکە لەسەر وێنە بنیات نراوە، نەک لەسەر ئەوەی چۆن دەبینیت.

چەند جار دەبێت بچیت بۆ پشکنین

ڕێنماییی Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) ڕوونە و ڕاسپاردەیەکی بەهێزی هەیە:

دۆخ ڕاسپاردە
دەستنیشانکردنی نوێی شەکرەی جۆری 2 کاتێک دەستنیشانکردن دەکرێت بۆ وێنەگرتنی تۆڕی چاو لە خزمەتگوزاریی پسپۆڕیدا ڕەوانە دەکرێیت. Helsenorge دەڵێت لە ماوەی سێ مانگدا.
هیچ نیشانەیەکی retinopathy نییە پشکنینی نوێ هەر دوو ساڵ جارێک
retinopathyی دۆزراوە ماوەی کورتتر، کە بەشی چاو دیاری دەکات بەپێی ئەوەی چەند ساڵە شەکرەت هەیە، HbA1c، پەستانی خوێن و albumin لە میزدا

ئەوەی چاوی تەندروست تەنها هەر دوو ساڵ جارێک پێویستی بە پشکنینە هەڵبژاردنێکی ئاگایانەیە. Helsedirektoratet دەنووسێت کە ئەمە ژمارەی پشکنینی ناپێویست لە ئەوانەی مەترسیی نزمیان هەیە کەم دەکاتەوە و سەرچاوە ئازاد دەکات بۆ ئەوانەی پێویستیان بە بەدواداچوونی نزیکترە، بێ ئەوەی کەسانی زیاتر تووشی ئاڵۆزیی قورس ببن. ڕێنماییەکە لە هەمان کاتدا جەخت دەکاتەوە کە ماوەکان نابێت تێپەڕێنرێن. ئەگەر بانگت نەکرا، دەبێت لە fastlege (پزیشکی خێزان) بپرسیت.

fastlege بەرپرسە لە ناردنی ڕەوانەکردنەکە و بەدواداچوون بۆ ئەوەی بەڕاستی بانگ کراویت. ئەمە یەکێکە لە خاڵەکانی پشکنینی ساڵانە، بڕوانە ئاڵۆزییەکان و پشکنینی ساڵانە.

پشکنینەکە بەم شێوەیە دەکرێت

وێنەگرتنی تۆڕی چاو چەند خولەکێک دەخایەنێت. دڵۆپێک وەردەگریت کە بیلبیلەی چاو فراوان دەکات، و کامێرایەک وێنەی بنی چاو دەگرێت. وێنەکان لەلایەن کارمەندێکەوە هەڵدەسەنگێنرێن و پلەبەندی دەکرێن کە Helsedirektoratet مەرجی شارەزایی بۆیان داناوە. لە هەندێک شوێندا پزیشکی چاو جگە لەوە بە ئامرازێک ڕاستەوخۆ سەیری ناو چاو دەکات. Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) پشکنینەکە بە خێرا و سادە وەسف دەکات، و لە نەخۆشخانە یان لای پزیشکی چاو دەکرێت.

دڵۆپەکان وا دەکەن بۆ چەند کاتژمێرێک دواتر ناڕوون ببینیت. خۆت ئۆتۆمبێل بۆ ماڵەوە لێمەخوڕە.

egenandelی ئاسایی دەدەیت وەک لە پشکنینی پسپۆڕیی تردا، و بۆ frikort دەژمێردرێت. ڕێژەی ئێستا لە helsenorge.no بپشکنە.

کاتێک شتێک دەدۆزرێتەوە چی ڕوو دەدات

ئەگەر گۆڕان بدۆزنەوە، باوترین وەڵام پشکنینی نزیکترە، نەک چارەسەر. گۆڕانی سووک دەتوانن بۆ چەندین ساڵ جێگیر بمێننەوە کاتێک شەکری خوێن و پەستانی خوێن باش ڕێکخراون. Helsenorge HbA1c 53 mmol/mol یان کەمتر وەک ئامانجی ئاسایی بۆ سنووردارکردنی زیانەکە دەڵێت، بەڵام ئامانجی تۆ لەگەڵ fastlege دیاری دەکەیت.

لە گۆڕانی قورستردا چارەسەر هەیە:

NHI ئاماژە بە توێژینەوەیەکی بەدواداچوون دەکات کە تێیدا لەدەستدانی قورسی بینین 6 لە سەدی ئەوانەی چارەسەری لێزەریان وەرگرت گرتەوە، بەرامبەر 16 لە سەدی چارەسەرنەکراوان، و دەنووسێت کە چارەسەری نوێتری دەرزی و نەشتەرگەری دەرفەتەکانیان زیاتر باشتر کردووە. مەرجەکە هەموو جارێک هەمان شتە: کە گۆڕانەکان پێش لەدەستدانی بینین دۆزرابنەوە.

کاتێک بینین لەناکاو ناڕوون دەبێت

زۆر کەس کە تازە شەکرەیان دۆزراوەتەوە هەست دەکەن بینینیان دەگۆڕێت. ئەمە بە زۆری retinopathy نییە. شەکری خوێنی بەرز شلە دەکێشێتە ناو هاوێنەی چاوەوە و بە شێوەیەکی کاتی نزیکبینت دەکات. کاتێک شەکری خوێن دادەبەزێت، لادەچێت. بۆیە Diabetesforbundet ئامۆژگاری دەکات تاقیکردنەوەی بینین و چاویلکەی نوێ دوا بخەیت تا شەکری خوێن تا ئەو ڕادەیەی ممکینە ئاسایی دەبێت.

هەندێک نیشانە هەن کە لەگەڵ ئەوەشدا نابێت چاوەڕێیان بکەیت. خاڵ یان داوی لەناکاو کە لە مەیدانی بینیندا دەسووڕێن، پەردەیەکی سێبەر، تیشکی ڕووناکی یان لەدەستدانی خێرای بینین لە یەک چاودا دەکرێت خوێنبەربوون یان جیابوونەوەی تۆڕی چاو بن. لەو کاتەدا هەمان ڕۆژ پەیوەندی بە legevakt (فریاکەوتنی پزیشکی) لە ژمارە 116 117 بکە.

ئەوەی خۆت دەتوانیت بیکەیت

مەترسیی retinopathy پەیوەستە بە سێ شتەوە کە دەتوانیت کاریان تێ بکەیت: شەکری خوێن، پەستانی خوێن و جگەرەکێشان. شەکری خوێنی باش ڕێکخراو بە درێژایی کات گرنگترینە، و چارەسەری پەستانی خوێن ڕاستەوخۆ تۆڕی چاو دەپارێزێت. ئەگەر کاتێک بانگ دەکرێیت بچیت بۆ وێنەی تۆڕی چاو، ئەوەت کردووە کە زۆرترین گرنگیی هەیە.

شەکرە کار لە بەشەکانی تری چاویش دەکات. NHI گۆڕانی هاوێنە، ئاوی ڕەشی چاو (grå stær)، ئاوی سەوزی چاو (grønn stær) و گۆڕانی هێزی چاویلکە وەک باوتر لە شەکرەدا باس دەکات. ئەمە هۆکارێکە بۆ ئەوەی کاتێک لەبەر هۆکاری تر لای چاوپشکێن یان پزیشکی چاویت باسی شەکرەکەت بکەیت.

بەشی داهاتوو لە بنەڕەتەکاندا دەربارەی ئەوەیە کە کاتێک نەخۆش دەکەویت لەگەڵ دەرمانەکاندا چی دەکەیت: نەخۆشی لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا.

پرسیارە باوەکان

کاتێک شەکرەی جۆری 2م هەیە چەند جار دەبێت وێنەی تۆڕی چاو بگرم؟

بەپێی ڕێنماییی Helsedirektoratet، لە کاتی دەستنیشانکردندا، و پاشان هەر دوو ساڵ جارێک تا ئەو کاتەی وێنەکان هیچ گۆڕانێک پیشان نادەن. ئەگەر retinopathy بدۆزرێتەوە، ماوەی کورتتر دادەنرێت بەپێی ئەوەی چەند ساڵە شەکرەت هەیە، HbA1c، پەستانی خوێن و albumin لە میزدا.

ئایا خۆم هەست دەکەم ئەگەر retinopathyی شەکرەم هەبێت؟

نەخێر، نەک تا قۆناغێکی زۆر دوا. Helsenorge دەنووسێت کە بینین دەتوانێت ئاسایی هەست پێ بکرێت تەنانەت لە گۆڕانی قورسیشدا. بۆیە پشکنینەکان لەسەر وێنە دەکرێن، نەک لەسەر نیشانەکان.

وێنەگرتنی تۆڕی چاو چەند تێدەچێت؟

پشکنینەکە لە خزمەتگوزاریی پسپۆڕیدا دوای ڕەوانەکردن لە fastlegeەوە دەکرێت. egenandelی ئاسایی دەدەیت وەک لای پسپۆڕی تر، و بۆ frikort دەژمێردرێت. ڕێژەی ئێستا لە helsenorge.no بپشکنە.

ئایا زیانی چاو بەهۆی شەکرەوە چارەسەر دەکرێت؟

بەڵێ. چارەسەری لێزەر و دەرزی لە چاودا بە دەرمانی ڕێگرەوەی VEGF دەتوانن پەرەسەندنەکە ڕابگرن. NHI ئاماژە بە توێژینەوەیەکی بەدواداچوون دەکات کە تێیدا لەدەستدانی قورسی بینین 6 لە سەدی ئەوانەی بە لێزەر چارەسەر کران گرتەوە بەرامبەر 16 لە سەدی چارەسەرنەکراوان. مەرجەکە ئەوەیە کە گۆڕانەکان لە کاتی خۆیدا بدۆزرێنەوە.

بۆچی کاتێک شەکری خوێن بەرزە ناڕوون دەبینم؟

شەکری خوێنی بەرز شلە دەکێشێتە ناو هاوێنەی چاوەوە و بە شێوەیەکی کاتی نزیکبینت دەکات. کاتێک شەکری خوێن ئاسایی دەبێتەوە لادەچێت. Diabetesforbundet ئامۆژگاری دەکات تاقیکردنەوەی بینین و چاویلکەی نوێ دوا بخەیت تا شەکری خوێن تا ئەو ڕادەیەی ممکینە ئاسایی دەبێت.

سەرچاوەکان

  1. Hyppighet av netthinneundersøkelse ved diabetes · Helsedirektoratet
  2. Diabetisk retinopati · Helsenorge
  3. Øyekomplikasjoner ved diabetes · NHI.no
  4. Slik tar du vare på øynene · Diabetesforbundet
  5. Frikort for helsetjenester · Helsenorge

ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.

© 2026 Desken AS. نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no. وەرگرتنی بەشێک ڕێگەپێدراوە بە ئاماژەدان بە سەرچاوە و بەستەر. چۆن کار دەکەین.