شیر، ماست و پەنیر لە شەکرەی جۆری 2دا: laktose، پرۆتین و بەراوردی 20 بەرهەم
کاربۆهیدرات، پرۆتین و چەوری لە شیر، ماست، سکیر، پەنیری کۆتەیج، پەنیری زەرد و brunost لە Matvaretabellen، و کام بەرهەمی شیر ڕادەسپێردرێن.
زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.
وەڵامی کورت
بەرهەمی شیر بۆ شەکری خوێن دابەشی دوو گروپ دەبن. شیر، شیری ترشاو (kulturmelk)، ماست، سکیر و کوارگ شەکری شیر (laktose)یان تێدایە و 3 تا 5 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامی سادەدا دەدەن، و زۆر زیاتر بە میوە و شەکری زیادکراوەوە. پەنیر نزیکەی هیچ کاربۆهیدراتێکی تێدا نییە، چونکە laktose لە پەنیرسازیدا نامێنێت، بە brunost وەک جیاوازییە گەورەکە. هاوبەشی هەموویان پرۆتینی زۆرە، کە تێربوون و بەرزبوونەوەی هێواشتری شەکری خوێن دەدات. Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) سێ بەش بەرهەمی شیر لە ڕۆژێکدا و جۆرە کەمچەورەکان ڕادەسپێرێت.
بەراوردی 20 بەرهەمی شیر
ژمارەکان لە Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج، Mattilsynet، 2026)ن. شیر بۆ هەر پەرداخێکی 2 دێسیلیتری ژمێردراوە، ماست و پەنیری تازە بۆ هەر 100 گرامێک (چونکە قەبارەی قوتووەکان جیاوازن) و پەنیر بۆ هەر پارچەیەک بەو شێوەیەی Matvaretabellen دەیڵێت.
| بەرهەم | بڕ | کاربۆهیدرات | پرۆتین | چەوری | Kcal |
|---|---|---|---|---|---|
| شیری پڕچەور، 3.5% | 2 دێسیلیتر | 9.0 g | 6.8 g | 7.0 g | 126 |
| شیری کەمچەور، 1% | 2 دێسیلیتر | 9.0 g | 7.0 g | 2.0 g | 82 |
| شیری بێ چەوری | 2 دێسیلیتر | 9.0 g | 7.0 g | 0.2 g | 66 |
| شیری کەمچەور، بێ laktose، 1% | 2 دێسیلیتر | 6.2 g | 8.0 g | 2.0 g | 74 |
| شیری ترشاو (kulturmelk) | 2 دێسیلیتر | 8.8 g | 6.0 g | 5.2 g | 106 |
| ماست، سادە | 100 g | 5.6 g | 4.0 g | 3.4 g | 69 |
| ماست، یۆنانی، 2% چەوری | 100 g | 3.4 g | 9.2 g | 2.1 g | 69 |
| ماست، یۆنانی، 10% چەوری | 100 g | 3.8 g | 5.0 g | 8.0 g | 107 |
| ماست، فەراولە (Tine) | 100 g | 10.5 g | 4.0 g | 3.1 g | 86 |
| ماست، ڤانیلا | 100 g | 7.5 g | 4.5 g | 2.6 g | 71 |
| ماست بە مۆسلی و تووی دارستان (Go’morgen) | 100 g | 17.1 g | 4.0 g | 3.4 g | 117 |
| سکیری بە تام، شیرینکراو بە شیرینکەری دەستکرد | 100 g | 4.0 g | 10.0 g | 0.2 g | 58 |
| کوارگ، 1% (Kesam) | 100 g | 4.3 g | 10.0 g | 1.0 g | 66 |
| پەنیری کۆتەیج | 100 g | 1.5 g | 13.0 g | 4.3 g | 97 |
| پەنیری کرێمی، سادە | 15 g | 0.4 g | 0.9 g | 4.1 g | 42 |
| پەنیری زەرد (Norvegia) | 20 g | 0 g | 5.4 g | 5.4 g | 70 |
| پەنیری زەرد، سووک (Norvegia lett) | 20 g | 0 g | 6.2 g | 3.2 g | 54 |
| بری (Brie) | 26 g | 0 g | 4.1 g | 8.6 g | 94 |
| Brunost (Gudbrandsdalsost) | 16 g | 4.8 g | 1.6 g | 4.5 g | 66 |
| Brunost، سووک | 16 g | 6.7 g | 1.9 g | 2.6 g | 58 |
| Prim (پەنیری قاوەیی نەرم) | 15 g | 6.3 g | 1.1 g | 1.2 g | 40 |
هەندێک شت کە دەبێت سەرنجیان بدەیت:
- ڕێژەی چەوری کاربۆهیدراتی ناو شیر ناگۆڕێت. بێ چەوری، کەمچەور و پڕچەور هەموویان 9 گرام لە هەر پەرداخێکدا دەدەن. جیاوازییەکە چەوری و کالۆرییە. Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) بەهۆی چەوریی تێرەوە شیری بێ چەوری یان زۆر کەمچەور ڕادەسپێرێت، و ئەوەی شیر لەگەڵ ژەمەکاندا بخورێتەوە، نەک وەک خواردنەوەی تینوێتی.
- شیری بێ laktose کەمێک کاربۆهیدراتی کەمتر دەدات لە Matvaretabellendا (3.1 بەرامبەر 4.5 گرام لە هەر 100 ملیلیترێکدا)، بەڵام بێ کاربۆهیدرات نییە. laktose بۆ گلووکۆز و گالاکتۆز شکێنراوە، کە بە خێرایی هەڵدەمژرێن.
- ماستی یۆنانی و سکیر laktoseی کەمتر و پرۆتینی زیاتریان هەیە لە ماستی ئاسایی، چونکە ئاوی پەنیرەکە (myse) پاڵێوراوە. یۆنانی 2 لە سەد 9 گرام پرۆتین لە هەر 100 گرامێکدا دەدات، زیاتر لە دوو هێندەی ماستی سادە.
- ماستی میوە دەتوانێت سێ هێندەی ماستی سادە کاربۆهیدرات بدات. ماستی فەراولەی Tine 5 گرام شەکری زیادکراوی لە هەر 100 گرامێکدا هەیە، و قوتوویەکی 125 گرامی 13 گرام کاربۆهیدرات دەدات. Go’morgen بە مۆسلییەوە 33 گرام لە هەر قوتوویەکدا دەدات. Diabetesforbundet دەنووسێت کە ماستی میوە، ماستی سووک و ئایسکرێم شەکری زۆریان تێدایە، و پێناسەکان دەبێت بەراورد بکرێن.
- پەنیر نزیکەی بێ کاربۆهیدراتە. پەنیری زەرد، پەنیری سپی، بری، فێتا و پەرمیزان 0 تا 0.5 گرام لە هەر 100 گرامێکدا دەدەن. Diabetesforbundet دەنووسێت کە پەنیر بە شێوەی سروشتی بێ laktoseە. پەنیری کرێمی کەمێکی هەیە (2.7 گرام لە هەر 100 گرامێکدا).
- Brunost و prim شتی سەر نانی شیرینن. brunost ئاوی پەنیرە کە دەکوڵێنرێت تا شەکری شیرەکە کارامێل دەبێت، و 30 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدات. جۆرە سووکەکان زیاتر دەدەن، چونکە چەورییەکە گۆڕدراوە. یەک پارچە زۆر نییە (5 گرام)، بەڵام سێ پارچە لەسەر وافڵێک دەبێتە 15.
Laktose کاربۆهیدراتە
laktose دوو-شەکرێکە لە گلووکۆز و گالاکتۆز. لە ڕیخۆڵەدا دەشکێتەوە و بەرزبوونەوەی شەکری خوێن دەدات، بەڵام هێواشتر لە شەکری ئاسایی، و شیر لە هەمان کاتدا پرۆتین و چەوری دەدات کە هەڵمژین خاو دەکەنەوە. Diabetesforbundet دەنووسێت کە شیر 4.6 تا 4.8 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 ملیلیترێکدا هەیە هەر چەندێک چەوریی تێدا بێت، زۆربەی laktose. Matvaretabellen 4.5 دەڵێت. بە کرداری: پەرداخێک شیر لە حسابەکەدا وەک 9 تا 10 گرام کاربۆهیدرات دەژمێردرێت، نزیکەی هێندەی نیو پارچە نان. ئەگەر دەتەوێت زیادی بکەیت، ژمێرەری کاربۆهیدرات بەکاربهێنە.
ئەگەر بەرگەی laktose ناگریت، Diabetesforbundet دەنووسێت کە زۆربەی خەڵک بەرگەی بڕی laktose لە یەک تا دوو پەرداخ شیر لە ڕۆژێکدا دەگرن کاتێک بەسەر ڕۆژەکەدا دابەش بکرێت، و پەنیر و بەرهەمی بێ laktose سەرچاوەی باشی کالسیۆمن.
پرۆتین و تێربوون
ئەوەی بەرهەمی شیر لە شەکرەی جۆری 2 (type 2 diabetes)دا بەسوود دەکات پرۆتینەکەیە. پەنیری کۆتەیج، سکیر و کوارگ 10 تا 13 گرام پرۆتین لە هەر 100 گرامێکدا دەدەن بە کەمتر لە 5 گرام کاربۆهیدرات. Diabetesforbundet ڕێک پەنیری کۆتەیج، سکیر و kesam وەک جێگرەوەی باش بۆ بەرهەمی شیری چەور، قەیماغ و کەرە باس دەکات. قوتوویەک سکیر بۆ نانی بەیانی یان قاپێک پەنیری کۆتەیج لەگەڵ توو بۆ ماوەیەکی درێژ تێرت دەکات و بەرزبوونەوەی کەمی شەکری خوێن دەدات.
ڕێنماییی Helsedirektoratet بۆ شەکرە دەنووسێت کە بەرهەمی شیری کەمچەور، بەتایبەتی ترشاوەکانی وەک ماست و کێفیر، پەیوەستن بە مەترسیی کەمتری نەخۆشیی دڵ و شەکرەی جۆری 2. ئامۆژگاریی خۆراک بۆ دانیشتووان سێ بەش شیر یان بەرهەمی شیر لە ڕۆژێکدا ڕادەسپێرێت، کە دووانیان دەبێت شیر، شیری ترشاو یان ماست بن لەبەر یۆد، و ئەوەی بەرهەمی کەم چەوری، خوێ و شەکری زیادکراو هەڵبژێردرێن. بەدوای نیشانەی کونی کلیل (nøkkelhullet)دا بگەڕێ.
پێنج هەنگاوی کرداری
- ماستی میوە بە ماستی سادە یان یۆنانی بگۆڕەوە، و خۆت تووی تازە یان بەستوو تێبکە. ئەوکاتە خۆت شەکرەکە دیاری دەکەیت.
- سکیر یان کوارگی بە تام کە بە شیرینکەری دەستکرد شیرین کراوە هەڵبژێرە ئەگەر تامی شیرینت دەوێت بێ شەکر؛ 4 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدەن.
- زۆربەی ڕۆژان پەنیر لە جیاتی brunost لەسەر نان دابنێ، و ئەگەر پەنیری زۆر دەخۆیت پەنیری زەردی سووک هەڵبژێرە.
- شیر لەگەڵ ژەم بەکاربهێنە، نەک وەک خواردنەوەی تینوێتی. ئاو خواردنەوەی تینوێتییە.
- پەنیری کۆتەیج و کوارگ دەتوانن جێگەی مایۆنێز و سەرتوێ بگرنەوە لە زەڵاتە و سۆسەکاندا، بە پرۆتینی زیاتر و چەوریی کەمتر.
پەنیر، ماست و شیر تەنها بەشێکن لە نانی بەیانی. ئەو نانەی لەگەڵ پەنیرەکەدا هەڵیدەبژێریت گرنگتری بۆ شەکری خوێن: کام نان کەمترین کاربۆهیدراتی هەیە؟
ڕەچەتەی چێشتی گونجاو
- Gratinert squash · Kulinarisk.noمۆتزارێلا، هێلکە و کوولەکە پرۆتین و کاربۆهیدراتی کەم لە خواردنێکی سادەی تەنیشتدا دەدەن.
- Parmesangratinert kylling · Kulinarisk.noمریشک بە پەرمیزان و کرێم فرێشەوە نانی ئێوارەیەکی بێ کاربۆهیدراتە کە بۆ ماوەیەکی درێژ تێرت دەکات.
- Fransk bondesalat · Kulinarisk.noهێلکە، پەنیر و گوێز لەسەر زەڵاتە پرۆتین و چەوری دەدەن بێ کاربۆهیدراتی خێرا.
- Lammebog med tomatsalat og tzatziki · Kulinarisk.noتزاتزیکی لە ماستی سادە پیشان دەدات چۆن ماست دەتوانرێت لە نانی ئێوارەدا بەکاربهێنرێت لە جیاتی سۆسی شیرین.
- Osteomelett (omelette gratinée au parmesan) · Erken-arkivetهێلکە و پەنیری هاڕاو لە ساڵی 1914ەوە، نانی بەیانی یان نیوەڕۆیەکی پڕپرۆتین بە تەواوی بێ نیشاستە.
پرسیارە باوەکان
ئایا شیر کاربۆهیدراتی تێدایە؟
بەڵێ. بەپێی Matvaretabellen، شیر 4.5 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 ملیلیترێکدا دەدات، هەمووی وەک شەکری شیر (laktose). پەرداخێکی 2 دێسیلیتری 9 گرام دەدات، و ئەمە بۆ شیری بێ چەوری، کەمچەور و پڕچەور یەکسانە. ڕێژەی چەوری کاربۆهیدراتەکان ناگۆڕێت.
کام ماست لە شەکرەدا باشترە؟
ماستی سادە بێ شەکری زیادکراو، ماستی یۆنانی، سکیر و کوارگ (kvarg). بەپێی Matvaretabellen، ماستی یۆنانی بە 2 لە سەد چەوری 3.4 گرام کاربۆهیدرات و 9 گرام پرۆتین لە هەر 100 گرامێکدا دەدات. ماستی میوەی Tine 10.5 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدات، نیوەی شەکری زیادکراوە.
ئایا پەنیر بۆ شەکرە باشە؟
پەنیری زەرد، پەنیری سپی و بری هیچ کاربۆهیدراتێکیان تێدا نییە و پرۆتینی زۆریان هەیە، بۆیە کار لە شەکری خوێن ناکەن. Helsedirektoratet بەهۆی چەوریی تێرەوە جۆرە کەمچەورەکان ڕادەسپێرێت. brunost و prim جیاوازن: 5 تا 7 گرام کاربۆهیدرات لە هەر پارچەیەکدا دەدەن.
سکیر یان پەنیری کۆتەیج کامیان باشترە؟
هەردووکیان باشن. بەپێی Matvaretabellen، پەنیری کۆتەیج 1.5 گرام کاربۆهیدرات و 13 گرام پرۆتین لە هەر 100 گرامێکدا دەدات، سکیری بە تام 4 گرام کاربۆهیدرات و 10 گرام پرۆتین. Diabetesforbundet هەردووکیان وەک جێگرەوەی باش بۆ بەرهەمی شیری چەور باس دەکات.
لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا دەتوانم brunost بخۆم؟
بەڵێ، بەڵام بە بڕی کەم. brunost لە ئاوی پەنیر (myse) دروست دەکرێت کە دەکوڵێنرێت، و بەپێی Matvaretabellen 30 گرام شەکری شیر لە هەر 100 گرامێکدا هەیە، واتە 5 گرام لە هەر پارچەیەکی 16 گرامیدا. brunostی سووک شەکری زیاتری هەیە (41 گرام لە هەر 100 گرامێکدا) چونکە چەورییەکەی لابراوە.
سەرچاوەکان
- Ha et daglig inntak av melk og meieriprodukter. Velg produkter med mindre fett · Helsedirektoratet
- Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
- Melk og meieriprodukter · Diabetesforbundet
- Matvaretabellen · Matvaretabellen (Mattilsynet)
ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.