ئەلکهول و شەکرەی جۆری 2: شەکری خوێنی نزم، کاربۆهیدرات لە بیرە و شەرابدا، و چی سەلامەتە
بۆچی ئەلکهول دەتوانێت چەندین کاتژمێر دواتر شەکری خوێنی نزم دروست بکات، کاربۆهیدرات لە بیرە، شەراب، سایدەر و کۆکتێلدا لە Matvaretabellen، و ئامۆژگارییە نەرویجییەکان دەربارەی بڕی سەلامەت.
زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.
وەڵامی کورت
ئەلکهول خۆی کاربۆهیدراتی کەم یان هیچی تێدا نییە، بەڵام شتێکی تر دەکات: جگەر لە پێشینە دادەنێت ئەلکهول بشکێنێتەوە و گلووکۆزی کەمتر بەردەدات. بۆیە شەکری خوێن دەتوانێت چەند کاتژمێر دوای خواردنەوەکە دابەزێت، و مەترسییەکە بە شەو زۆرترە. مەترسییەکە بۆ تۆ زۆرترە ئەگەر ئینسولین یان سولفۆنیل یوریا بەکاربهێنیت. کاربۆهیدراتەکان لەوەدان کە ئەلکهولەکەی لەگەڵ تێکەڵ دەکەیت: بیرە، سایدەر، شەرابی شیرین، لیکۆر و خواردنەوەی گازدار لە کۆکتێلدا. و هەرگیز بە سکی بەتاڵ مەخۆرەوە.
بۆچی ئەلکهول دەتوانێت شەکری خوێنی نزم دروست بکات
NHI بەم شێوەیە ڕوونی دەکاتەوە: کاتێک دەخۆیتەوە، جگەر سەرقاڵی شکاندنەوەی ئەلکهولەکە دەبێت، و توانای بەردانی شەکر کەم دەبێتەوە. ئەلکهول دەتوانێت شەکری خوێنی نزم دروست بکات لە چەند کاتژمێرێک دوای وەرگرتنەوە و تا 8 تا 12 کاتژمێر دواتر. Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) دەنووسێت کە شەکری خوێن دەتوانێت تا 12 کاتژمێر دابەزێت، و زۆر کەس یەکەم جار بە شەو یان بەیانیی ڕۆژی دواتر هەستی پێ دەکەن.
ڕێنماییی Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) بۆ شەکرە دەڵێت ئەلکهول کاریگەرییەکی مامناوەندی دابەزێنەری شەکری خوێنی هەیە و دەتوانێت چەند کاتژمێر دواتر hypoglycemiaی قورس دروست بکات. ئەوانەی ئینسولین یان هەندێک حەبی دابەزێنەری شەکری خوێن بەکار دەهێنن، دەبێت بیر لە خواردنی خۆراکی کاربۆهیدراتدار لەگەڵ ئەلکهولدا بکەنەوە و لەوانەیە ژەمی دەرمانەکە کەم بکەنەوە، بە ڕاوێژی پزیشک. ئەگەر تەنها مێتفۆرمین یان چارەسەری خۆراک بەکاربهێنیت، مەترسیی شەکری خوێنی نزم کەمە، بەڵام ئامۆژگارییەکانی تر هێشتا دەگونجێن. لە دەرمانەکانی شەکرەی جۆری 2دا زیاتر دەربارەی ئەوەی کام دەرمانانە دەتوانن شەکری خوێنی نزم دروست بکەن بخوێنەوە.
کێشەیەکی زیادە: نیشانەکانی شەکری خوێنی نزم و سەرخۆشی لە یەک دەچن (سەرگێژخواردن، ماندوێتی، سەرلێشێوان). NHI دەنووسێت کە مەترسیی ئەوە هەیە شەکری خوێنی نزم بە هەڵە وەک سەرخۆشی لێک بدرێتەوە. بەوانەی لەگەڵیانیت بڵێ کە شەکرەت هەیە، و ئەگەر هۆشت ناڕوون بوو چی بکەن.
کاربۆهیدرات لە بیرە، شەراب، سایدەر و کۆکتێلدا
ژمارەکان لە Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج، Mattilsynet، 2026)ن، بۆ هەر بڕێکی ئاسایی پێشکەشکردن ژمێردراون.
| خواردنەوە | بڕ | کاربۆهیدرات |
|---|---|---|
| بیرەی پیلز، 4.7% | 0.5 لیتر | 16.0 g |
| بیرەی پیلز، 4.7% | 0.33 لیتر | 10.6 g |
| بیرەی سووک، 2.5% | 0.5 لیتر | 12.5 g |
| بیرە، کەم-کاربۆهیدرات | 0.5 لیتر | 5.0 g |
| بیرە، بێ ئەلکهول | 0.5 لیتر | 25.0 g |
| بیرەی زێڕین (gulløl)، 5.7% | 0.5 لیتر | 30.5 g |
| بیرەی بەهێز، bokkøl، 6.5% | 0.5 لیتر | 30.0 g |
| بیرەی تاریک، bayer و بیرەی کریسمس | 0.5 لیتر | 20.5 g |
| سایدەر، شیرین، 4.5% | 0.33 لیتر | 28.1 g |
| شەرابی سوور، 12% | 12 سانتیلیتر | 0.8 g |
| شەرابی سپی، وشک، 12% | 12 سانتیلیتر | 0.7 g |
| شەرابی سپی، نیوە شیرین یان شیرین، بە گازدارەکانیشەوە | 12 سانتیلیتر | 4.1 g |
| ڕۆزێ، گازدار | 12 سانتیلیتر | 7.2 g |
| شەراب، بێ ئەلکهول | 12 سانتیلیتر | 4.8 g |
| خواردنەوەی بەهێز، 40% | 4 سانتیلیتر | 0.8 g |
| لیکۆر، شیرین، 21% | 4 سانتیلیتر | 12.0 g |
| لیکۆری قەیماغ، 17% | 4 سانتیلیتر | 9.0 g |
| تۆنیک | 2 دێسیلیتر | 18.0 g |
| کۆلا بە شەکر | 2 دێسیلیتر | 21.2 g |
| کۆلا، لایت | 2 دێسیلیتر | 0 g |
بەم شێوەیە خشتەکە بخوێنەوە:
- بیرە باوترین سەرچاوەی کاربۆهیدراتە لە ئەلکهولدا. نیو لیتر پیلز هێندەی پارچەیەک نان دەدات. بیرەی بێ ئەلکهول زیاتر لە پیلز دەدات، و بیرەی زێڕین و بیرەی بەهێز نزیکەی دووقات دەدەن. Diabetesforbundet بیرەی ئاسایی لە ناوەڕاستدا پۆلێن دەکات (20 تا 50 گرام لە هەر لیترێکدا) و بیرەی بێ ئەلکهول لەگەڵ شەرابی شیریندا (50 تا 100 گرام لە هەر لیترێکدا).
- شەرابی وشک و خواردنەوەی بەهێزی پاک نزیکەی هیچ کاربۆهیدراتێک نادەن. ئەمە واتای ئەوە نییە کە بۆ شەکری خوێن سەلامەتن؛ تەنها لەو کاتەدا بەرزبوونەوە نادەن. دابەزینەکە دواتر دێت.
- کۆکتێل بەپێی تێکەڵکەرەکە دیاری دەکرێت. جین و تۆنیک بە 4 سانتیلیتر جین و 2 دێسیلیتر تۆنیک نزیکەی 19 گرام کاربۆهیدرات دەدات، نزیکەی هەمووی لە تۆنیکەکەوە. بە تۆنیکی لایت یان خواردنەوەی گازداری لایت دەبێتە کەمتر لە 1 گرام. NHI ڕادەسپێرێت تێکەڵکەری بێ شەکر بەکاربهێنرێت.
- سایدەری شیرین و لیکۆر بەرزن. بوتڵێکی بچووکی سایدەری شیرین 28 گرام دەدات، لیکۆرێک 12 گرام لە هەر 4 سانتیلیترێکدا.
باشترە خواردنەوەکانی تر لە ژمێرەری کاربۆهیدراتدا بپشکنیت.
چەند گونجاوە؟
Helsedirektoratet لە ئامۆژگارییەکانی خۆراکدا ڕادەسپێرێت لەبەر تەندروستی کەمترین ئەلکهولی ممکین بخۆیتەوە، و دەنووسێت کە هیچ سنوورێکی خوارەوەی سەلامەت لە ڕووی تەندروستییەوە نییە. لە ڕێنماییی ڕێگریکردن لە نەخۆشیی دڵ و بۆرییەکانی خوێندا، کە بۆ زۆربەی کەسانی شەکرەی جۆری 2 (type 2 diabetes) پەیوەندیدارە، سنوورەکە 10 گرام ئەلکهول لە ڕۆژێکدا بۆ ئافرەتان و 20 گرام بۆ پیاوان دانراوە. یەکەیەکی ئەلکهول نزیکەی 12 گرامە، بەرامبەری 33 سانتیلیتر پیلز، 12 سانتیلیتر شەراب یان 4 سانتیلیتر خواردنەوەی بەهێز. NHI هەمان ئامۆژگاری بۆ شەکرە دەدات: پیاوان نابێت لە دوو یەکە تێپەڕن، ئافرەتان لە یەک.
ڕێنماییی شەکرە زیاد دەکات کە دەبێت وەرگرتن سنووردار بکرێت لە کاتی کێشی زیاد، پەستانی خوێنی بەرز و triglyceridesی بەرزدا، کە زۆر کەس لە شەکرەی جۆری 2دا هەیانە. ئەلکهول کالۆریش دەدات: بەپێی Matvaretabellen نیو لیتر پیلز نزیکەی 200 kcal دەدات، و ئەلکهول ئارەزووی خواردن دەوروژێنێت.
حەوت ئامۆژگاریی کرداری
- پێش خواردنەوە و لە کاتیدا شت بخۆ. Diabetesforbundet دەنووسێت کە بەتایبەتی گرنگە لە پەیوەندی لەگەڵ ئەلکهولدا شتێک بخۆیت. خۆراک بە پرۆتین، چەوری و کاربۆهیدراتی هێواشەوە هەڵبژێرە.
- ئینسولینی زیادە بۆ یەکەم بازدانی شەکری خوێن بەکار مەهێنە. Diabetesforbundet ئاگاداری دەکاتەوە لە ڕاستکردنەوەی بەرزبوونەوەکە لە کۆکتێلێکی شیرینەوە، چونکە ئەلکهولەکە دواتر شەکری خوێن دادەبەزێنێت و مەترسیی føling دووقات دەبێتەوە.
- شەرابی وشک، بیرەی سووک یان بیرەی کەم-کاربۆهیدرات هەڵبژێرە لە جیاتی سایدەری شیرین، بیرەی زێڕین و کۆکتێل بە خواردنەوەی گازدار یان شەربەت.
- هێواش بخۆرەوە، و لە تەنیشتیەوە ئاو بخۆرەوە.
- پێش نوستن شەکری خوێنت بپێوە، و ئەگەر نزمە یان لە دابەزیندایە شتێک بخۆ. گلووکۆز یان پارچەیەک نان لای جێگاکەت دابنێ.
- ئەلکهول لەگەڵ ڕاهێنانی قورسدا لە هەمان ئێوارەدا تێکەڵ مەکە، بەپێی NHI.
- ڕۆژی دواتر لە کاتی ئاسایی هەستە، شەکری خوێنت بپێوە و نانی بەیانی بخۆ.
لەگەڵ fastlege (پزیشکی خێزان) قسە بکە دەربارەی ئەوەی ئەلکهول چۆن لەگەڵ دەرمانەکانی خۆتدا دەگونجێت، بەتایبەتی ئەگەر ئینسولین یان سولفۆنیل یوریا بەکاربهێنیت، و دەربارەی چۆنیەتیی ناسینەوە و چارەسەرکردنی شەکری خوێنی نزم لە ئاڵۆزییەکان و پشکنینی ساڵانەدا بخوێنەوە.
ئەوەی بێ ئەلکهول دەیخۆیتەوە لانیکەم هێندە بۆ شەکری خوێن لە ژیانی ڕۆژانەدا گرنگە: خواردنەوەی گازدار، گازداری لایت و خواردنەوە لە شەکرەی جۆری 2دا.
ڕەچەتەی چێشتی گونجاو
- Rekecocktail – klassiker fra Ingrid Espelid Hovig · Kulinarisk.noخواردنێکی سەرەتایی پڕپرۆتین کە پێش پەرداخێک شەراب بنەمایەک لە گەدەدا دادەنێت.
- Krabbesalat med chili og lime · Kulinarisk.noقرژاڵ و گیا بێ نان یان شەکر، باشە بۆ خواردن لەگەڵ خواردنەوەدا.
- Laksecarpaccio med fennikel · Kulinarisk.noماسیی چەور و ڕازیانە پرۆتین و چەوری دەدەن کە لەرزینی شەکری خوێن خاو دەکەنەوە.
- Hvitløksfreste reker · Kulinarisk.noتاپاس بە میگوو و ڕۆنی زەیتوون؛ باگێتەکە لابە یان یەک پارچە وەربگرە.
- Bønnesalat · Erken-arkivetفاسۆلیا ڕیشاڵ و کاربۆهیدراتی هێواش دەدات، ڕێک ئەوەی NHI ڕادەسپێرێت لە گەدەدا هەبێت کاتێک دەخۆیتەوە.
پرسیارە باوەکان
کاتێک شەکرەی جۆری 2م هەیە دەتوانم ئەلکهول بخۆمەوە؟
بەڵێ، زۆربەی خەڵک دەتوانن بە ئەندازە بخۆنەوە. Helsedirektoratet لەبەر تەندروستی کەمترین ئەلکهولی ممکین ڕادەسپێرێت، و لە ڕێنماییی نەخۆشیی دڵ و بۆرییەکانی خوێندا سنوورەکە 10 گرام ئەلکهول لە ڕۆژێکدا بۆ ئافرەتان و 20 گرام بۆ پیاوان دانراوە. ئەگەر ئینسولین یان سولفۆنیل یوریا بەکاربهێنیت، دەبێت زیاتر ئاگاداری شەکری خوێنی نزم بیت.
بۆچی ئەلکهول شەکری خوێنی نزم دروست دەکات؟
جگەر سەرقاڵی شکاندنەوەی ئەلکهولەکە دەبێت و گلووکۆزی کەمتر بەردەداتە ناو خوێنەوە. NHI دەنووسێت کە ئەلکهول دەتوانێت شەکری خوێنی نزم دروست بکات لە چەند کاتژمێرێک دوای خواردنەوەکەوە و تا 8 تا 12 کاتژمێر دواتر، واتە بە شەو و بەیانیی ڕۆژی دواتریش.
لە بیرەدا چەند کاربۆهیدرات هەیە؟
بەپێی Matvaretabellen، نیو لیتر بیرەی پیلز 16 گرام کاربۆهیدرات دەدات، بیرەی سووک 12.5 گرام و بیرەی کەم-کاربۆهیدرات 5 گرام. بیرەی بێ ئەلکهول زیاتر لە پیلز دەدات: 25 گرام لە هەر نیو لیترێکدا. بیرەی بەهێز و بیرەی زێڕین نزیکەی 30 گرامن.
ئایا شەرابی سوور بۆ شەکری خوێن باشە؟
بەپێی Matvaretabellen، شەرابی سووری وشک و شەرابی سپی کەمتر لە 1 گرام کاربۆهیدرات لە هەر پەرداخێکدا دەدەن و لەو کاتەدا کاریگەریی کەمیان لەسەر شەکری خوێن هەیە. بەڵام ئەلکهولەکە دەتوانێت چەند کاتژمێر دواتر شەکری خوێنی نزم دروست بکات، و شەراب کالۆری دەدات. Diabetesforbundet شەرابی وشک ڕادەسپێرێت لە جیاتی شەرابی شیرین.
دوای خواردنەوە پێش نوستن چی بکەم؟
بەپێی Diabetesforbundet و NHI، پێش نوستن شەکری خوێنت بپێوە، و ئەگەر نزمە یان لە دابەزیندایە شتێک بە کاربۆهیدراتی هێواشەوە بخۆ. شتێک بۆ خواردن لای جێگاکەت دابنێ. سەلامەتترە بە شەکری خوێنی کەمێک بەرز بەئاگا بێیتەوە لەوەی بە شەو føling ببیت.
سەرچاوەکان
- Diabetesvennlig alkohol og drikke · Diabetesforbundet
- Alkohol og rus · Diabetesforbundet
- Diabetes og alkohol · NHI.no
- Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
- Anbefaling angående inntak av alkohol ved forebygging av hjerte- og karsykdom · Helsedirektoratet
- Drikk vann! · Helsedirektoratet
- Matvaretabellen · Matvaretabellen (Mattilsynet)
ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.