سەوزە لە شەکرەی جۆری 2دا: کامیان زۆرترین کاربۆهیدرات دەدەن، و چەند بخۆیت؟

کاربۆهیدرات و ڕیشاڵ لە 20 سەوزەدا لە Matvaretabellen، سەوزەی سەر زەوی و ژێر زەوی، گەنمەشامی و پاقلەی سەوز، بەستوو بەرامبەر تازە، و پێنج لە ڕۆژێکدا لە شەکرەدا.

نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no · دوایین نوێکردنەوە · 7 سەرچاوە

زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.

وەڵامی کورت

سەوزە ئەو بەشەی خۆراکە کە دەتوانیت زۆرترینی لێ بخۆیت لەگەڵ شەکرەی جۆری 2 (type 2 diabetes)دا، و زۆربەیان ئەوەندە کاربۆهیدراتی کەم دەدەن کە پێویست ناکات بژمێردرێن. یاسا گشتییەکە سادەیە: ئەوەی لەسەر زەوی دەڕوێت (کاهوو، کەلەم، برۆکلی، تەماتە، خەیار، کوولەکە) 1 تا 5 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدات. ئەوەی لە ژێر زەوی دەڕوێت (چەوەندەر، گێزەری سپی، شێلمی سویدی، گێزەر) کەمێک زیاتر دەدات، و گەنمەشامی، پاقلەی سەوز و پەتاتەی شیرین زۆرترین. Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) لانیکەم پێنج، باشترە هەشت بەش لە ڕۆژێکدا ڕادەسپێرێت، و Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) دەیەوێت سەوزە نیوەی قاپەکە پڕ بکاتەوە.

20 سەوزە بۆ هەر 100 گرامێک

ژمارەکان لە Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج، Mattilsynet، 2026)ن، بۆ هەر 100 گرام خۆراکی کاڵ مەگەر شتێکی تر نووسرابێت. پەتاتە بۆ بەراورد زیاد کراوە، بەڵام لە ئامۆژگارییەکانی خۆراکدا وەک سەوزە ناژمێردرێت.

سەوزە کاربۆهیدرات ڕیشاڵ Kcal
ئیسفاناخ، کاڵ 0.1 g 3 g 17
ئەڤۆکادۆ 0.4 g 3 g 191
کاهوو 0.7 g 1 g 11
خەیار 1.3 g 0.4 g 9
مارچووبە (asparges) 2.0 g 2 g 22
تەماتە 2.1 g 1 g 12
برۆکلی 2.2 g 3 g 26
کوولەکە 2.2 g 1 g 17
کەلەمی سەوز (grønnkål) 2.2 g 4 g 36
قەرنابیت 2.4 g 2 g 20
باینجان 2.5 g 6 g 26
ڕەگی کەرەوز 2.5 g 3 g 22
بیبەر، سوور 4.2 g 2 g 26
پیاز 4.4 g 4 g 30
کەلەم 4.5 g 2 g 27
شێلمی سویدی (kålrot) 4.9 g 3 g 28
گێزەر، کوڵاو 5.1 g 2 g 24
پاقلەی شەکر (sukkererter) 5.3 g 3 g 42
پاقلەی سەوز (بەزالیا)، بەستوو 6.0 g 9 g 65
کولەکەی butternut 8.2 g 3 g 44
چەوەندەر 8.9 g 3 g 49
گێزەری سپی (pastinakk) 9.8 g 2 g 55
گەنمەشامی، قوتوو 15.4 g 3 g 88
پەتاتەی شیرین 16.8 g 3 g 80
پەتاتە، کوڵاو (بۆ بەراورد) 19.9 g 2 g 94

هەندێک شت کە دەبێت سەرنجیان بدەیت:

پێنج لە ڕۆژێکدا، لانیکەم سێ سەوزە

Helsedirektoratet لانیکەم پێنج و باشترە هەشت بەش میوە، توو و سەوزە لە ڕۆژێکدا ڕادەسپێرێت، کە یەک بەش 100 گرامە، و نزیکەی نیوەیان سەوزە بن. خۆراکی تازە، بەستوو، قوتوو و گەرمکراو هەموویان دەژمێردرێن. پەتاتە لە ڕاسپاردەی بڕەکەدا نییە. بەلایەنی زۆرەوە 1 دێسیلیتر شەربەت لەگەڵ ژەمێکدا دەتوانێت وەک یەک بەش بژمێردرێت، بەڵام میوەی وشک ناژمێردرێت.

Diabetesforbundet ئەمە بۆ شەکرە ڕێک دەخات: لانیکەم سێ لە پێنجەکە دەبێت سەوزە بن، چونکە میوە کاربۆهیدراتی خێراتری تێدایە. یەک بەش نزیکەی مشتێکە، و بەشەکان دەبێت بەسەر ڕۆژەکەدا دابەش بکرێن. لەگەڵ مۆدێلی قاپ بۆ شەکرەدا، سەوزەکان نیوەی قاپی نانی ئێوارە پڕ دەکەنەوە. NHI هەمان شت پێشنیار دەکات: باشترە نیوەی قاپەکە، بەلایەنی کەمەوە یەک لە سێ.

بەستوو، قوتوو یان تازە؟

سەوزەی بەستوو ماوەیەکی کورت دوای چنینەوە دەبەستێنرێت و لە Matvaretabellendا هەمان یان کەمێک کاربۆهیدراتی کەمتری هەیە لە تازە: برۆکلیی بەستوو 0.8 گرام بەرامبەر 2.2ی کاڵ، قەرنابیتی بەستوو 0.9 بەرامبەر 2.4. تێکەڵەیەکی بەستووی قەرنابیت، برۆکلی و گێزەر 1.8 گرام لە هەر 100 گرامێکدا دەدات. پاقلەی سەوزی بەستوو 6 گرام دەدات، بە 9 گرام ڕیشاڵەوە. بەستوو هەرزانە، دەمێنێتەوە و دەتوانرێت لە هەموو شتێکدا لە ووکەوە تا شۆربا بەکاربهێنرێت.

سەوزەی قوتووش باشە، بەڵام پێناسەکە بخوێنەوە: چەوەندەری ترشکراو 12.5 گرام شەکری زیادکراوی لە هەر 100 گرامێکدا هەیە، خەیاری ترشکراو 6 گرام، لە کاتێکدا تەماتە، گەنمەشامی و ئەرتیشۆکی قوتوو شەکری زیادکراویان نییە. ئاوە ترشەکە بشۆرەوە.

هەنگاوی کرداری

  1. نانی ئێوارە بە سەوزەکان دەست پێ بکە، و پێش ئەوەی ئەوی تر دابنێیت نیوەی قاپەکە پڕ بکەرەوە. ئەمە سادەترین ڕێگایە بۆ کەمکردنەوەی پەتاتە و برنج.
  2. هەمیشە برۆکلی، قەرنابیت، ئیسفاناخ و تێکەڵەی سەوزەی بەستوو لە فریزەرەکەدا دابنێ. ئەوکاتە هەر چۆنێک بێت سەوزەت بۆ نانی ئێوارە هەیە.
  3. ڕەگی کوتراو لە شێلمی سویدی یان ڕەگی کەرەوز دروست بکە لە جیاتی پەتاتەی کوتراو، یان 50/50 تێکەڵیان بکە.
  4. سەوزە وەک بنەما بەکاربهێنە، نەک وەک ڕازاندنەوە: سەوزەی برژاو لە فڕندا لە ژێر ماسییەکەدا، زەڵاتە لە ژێر مریشکەکەدا، برنجی قەرنابیت لە ژێر کارییەکەدا.
  5. سووکەخۆراک: داری گێزەر، پاقلەی شەکر، خەیار و بیبەر لەگەڵ حومموس یان پەنیری کۆتەیج.
  6. گەنمەشامی، پاقلەی سەوز، چەوەندەر و پەتاتەی شیرین وەک نیشاستە بژمێرە لەسەر قاپەکە، لەگەڵ پەتاتە و برنج، لە ژمێرەری کاربۆهیدراتدا.

سەوزەکان نیوەی قاپەکە پڕ دەکەنەوە. نیوەکەی تر لە نێوان پرۆتین و نیشاستەدا دابەش دەبێت، و ماسی ئەو پرۆتینەیە کە Helsedirektoratet دەیەوێت زۆرتر هەڵیبژێریت: ماسی و خۆراکی دەریایی لە شەکرەی جۆری 2دا.

ڕەچەتەی چێشتی گونجاو

ڕەچەتەکان لە Kulinarisk.no و Erken-arkivet بڵاو کراونەتەوە، کە ئێمە خۆمان بەڕێوەیان دەبەین. بە زمانی نەرویجین و بەهای خۆراکیی هەر بەشێک ناڵێن. ژمێرەری کاربۆهیدرات بەکاربهێنە بۆ ژماردنی پێکهاتەکان.

  • Ovnsbakte auberginer · Kulinarisk.noباینجان 2.5 گرام کاربۆهیدرات و 6 گرام ڕیشاڵ لە هەر 100 گرامێکدا هەیە، و لە ڕۆنی زەیتووندا برژاو باش تێرت دەکات.
  • Sprø salat med tomater, fennikel og grønnkål · Kulinarisk.noکەلەمی سەوز (grønnkål) و ڕازیانە ڕیشاڵ و قەبارە دەدەن بە نزیکەی بێ کاربۆهیدرات.
  • Arabisk grønnsakssalat · Kulinarisk.noخەیار و تەماتە بە لیمۆ و ڕۆنی زەیتوونەوە، زەڵاتەیەک کە لەگەڵ هەموو شتێک دەگونجێت و نزیکەی سفر دەژمێردرێت.
  • Ovnsbakte rødbeter · Kulinarisk.noچەوەندەر لە ناو ئەو سەوزانەی ڕەگدایە کە زۆرترین کاربۆهیدراتیان هەیە، بەڵام بە تەواوی بێ شەکر برژاو خواردنێکی تەنیشتی باشە بە بڕی کەم.
  • Nordisk kålsalat · Kulinarisk.noکەلەمی سوور و سەوز بە تۆو و چەرەسەوە ڕیشاڵی قرچ دەدەن؛ لە سۆسەکەدا کەمێک هەنگوین بەکاربهێنە.
  • Blomkål med tomatsaus · Erken-arkivetقەرنابیتی کوڵاو بە سۆسی تەماتەوە لە ساڵی 1914ەوە، خواردنێکی سادەی سەوزە کە نیوەی قاپەکە پڕ دەکاتەوە.
  • Stuet spinat I · Erken-arkivetئیسفاناخ نزیکەی بێ کاربۆهیدراتە، و خەستکردنەکەی بە هێلکە پرۆتین دەدات.
  • Tomater med egg · Erken-arkivetتەماتە کە هێلکەیەکی تەواوی تێدا برژاوە، نانی نیوەڕۆیەک بە پرۆتین و سەوزەوە بێ نان.

پرسیارە باوەکان

لەگەڵ شەکرەدا خۆم لە کام سەوزانە بپارێزم؟

هیچیان، بەڵام هەندێکیان دەبێت بژمێردرێن. بەپێی Matvaretabellen، گەنمەشامی، پاقلەی سەوز، چەوەندەر، گێزەری سپی (pastinakk) و پەتاتەی شیرین 6 تا 17 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدەن، لە کاتێکدا خەیار، کاهوو، ئیسفاناخ، برۆکلی، قەرنابیت و کوولەکە کەمتر لە 2.5 گرام دەدەن. پەتاتە لە ئامۆژگارییەکانی خۆراکدا وەک سەوزە ناژمێردرێت.

لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا چەند سەوزە بخۆم؟

Helsedirektoratet لانیکەم پێنج و باشترە هەشت بەش میوە، توو و سەوزە لە ڕۆژێکدا ڕادەسپێرێت، کە یەک بەش 100 گرامە. Diabetesforbundet ڕادەسپێرێت لانیکەم سێ لە پێنجەکە سەوزە بن، و سەوزە نیوەی قاپی نانی ئێوارە پڕ بکاتەوە.

ئایا سەوزەی بەستوو هێندەی تازە باشە؟

بەڵێ. Helsedirektoratet دەنووسێت کە سەوزەی تازە، بەستوو، قوتوو و گەرمکراو هەموویان لە پێنج لە ڕۆژێکدا دەژمێردرێن. لە Matvaretabellendا برۆکلی و قەرنابیتی بەستوو تەنانەت کەمێک کاربۆهیدراتی کەمتریان هەیە لە تازە. بەستوو هەرزانە و هەمیشە بەردەستە.

ئایا گێزەر شەکری خوێنی بەرز دەدات؟

بەپێی Diabetesforbundet، گێزەری کاڵ پێوەری گلایسیمیی 16ە و کوڵاو 58، بەڵام بەپێی Matvaretabellen گێزەرێکی کوڵاوی 75 گرامی تەنها 4 گرام کاربۆهیدرات دەدات. بڕەکە ئەوەندە کەمە کە گێزەر بە دەگمەن بەرزبوونەوەی هەستپێکراوی شەکری خوێن دەدات، تەنانەت کوڵاویش.

ئایا گەنمەشامی سەوزەیە یان بەرهەمی دانەوێڵە؟

لە ڕووی ڕووەکناسییەوە گەنمەشامی دانەوێڵەیە، و ئەمە لە ژمارەکاندا دیارە: بەپێی Matvaretabellen، گەنمەشامیی قوتوو 15 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدات، هێندەی پەتاتەی کوڵاو. Diabetesforbundet گەنمەشامی و ئەڤۆکادۆ وەک جیاوازی لە یاسای ئەوەی سەوزە کالۆریی کەمە باس دەکات. گەنمەشامی وەک نیشاستە بژمێرە، نەک وەک سەوزە.

سەرچاوەکان

  1. Frukt, bær eller grønnsaker bør være en del av alle måltider · Helsedirektoratet
  2. Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
  3. «Fem om dagen» med diabetes · Diabetesforbundet
  4. Frukt, bær og grønnsaker · Diabetesforbundet
  5. Tallerkenmodellen · Diabetesforbundet
  6. Glykemisk indeks · NHI.no
  7. Matvaretabellen · Matvaretabellen (Mattilsynet)

ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.

© 2026 Desken AS. نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no. وەرگرتنی بەشێک ڕێگەپێدراوە بە ئاماژەدان بە سەرچاوە و بەستەر. چۆن کار دەکەین.