پەتاتە، برنج و مەعکەرۆنە لە شەکرەی جۆری 2دا: بەراوردی 15 خواردنی تەنیشت

کاربۆهیدرات و ڕیشاڵی هەر بەشێک بۆ پەتاتە، پەتاتەی شیرین، برنج، مەعکەرۆنە، بڕوێش، کینوا، نیسک و نۆک لە Matvaretabellen، لەگەڵ پۆلی GI و ئامۆژگاری دەربارەی بەش.

نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no · دوایین نوێکردنەوە · 7 سەرچاوە

زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.

کاربۆهیدرات لە هەر بەشێکدا، کوڵاو21.6پەتاتەی شیرین130 g33.8پەتاتە170 g35.8بڕوێش225 g40برنجی باسماتی160 g45مەعکەرۆنەی تەواو195 g57.2کوسکوس190 gg کاربۆهیدرات
ژمارەکان لە Matvaretabellen 2026 (خشتەی خۆراکی نەرویج، Mattilsynet)ن، بۆ هەر بەشێکی ئاسایی لە خۆراکی کوڵاو. بڕوێش و مەعکەرۆنەی دانەوێڵەی تەواو زۆرترین ڕیشاڵ دەدەن.

وەڵامی کورت

پەتاتە، برنج و مەعکەرۆنە سێ باوترین سەرچاوەی کاربۆهیدراتن لەسەر قاپەکانی نانی ئێوارەی نەرویجی، و هەموویان نیشاستەی زۆر دەدەن. لە هەر بەشێکی ئاساییدا پەتاتەی کوڵاو کەمترین دەدات، برنج کەمێک زیاتر و مەعکەرۆنە زۆرترین. بەڵام پێوەری گلایسیمی (شەکری خوێن چەند خێرا بەرز دەبێتەوە) بە پێچەوانەوە دەڕوات: مەعکەرۆنە و بڕوێش (bulgur) نزمن، پەتاتە و برنجی سپی بەرزن. پاقلەمەنی وەک نیسک و نۆک کەمترین کاربۆهیدرات، زۆرترین ڕیشاڵ و نزمترین GI دەدەن، و Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) دەڵێت دەتوانن جێگەی پەتاتە، برنج و مەعکەرۆنە بگرنەوە.

15 خواردنی تەنیشت بۆ هەر بەشێک

ژمارەکان لە Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج، Mattilsynet، 2026)ن، بۆ هەر بەشێک بەو کێشەی Matvaretabellen بۆ خۆراکی کوڵاو دەیڵێت ژمێردراون. پۆلی GI لە NHIەوە وەرگیراوە، کە ئەم سنوورانە بەکار دەهێنێت: کەمتر لە 55 (نزم)، 56 تا 69 (مامناوەند) و سەرووی 70 (بەرز).

خواردنی تەنیشت، کوڵاو بەش کاربۆهیدرات ڕیشاڵ Kcal GI (NHI)
پەتاتە، پەتاتەی هەڵگیراو 170 g 33.8 g 3.4 g 160 بەرز
پەتاتە، برژاو 170 g (ژمێردراو) 38.3 g 3.4 g 180 بەرز
پەتاتەی شیرین، بە توێکڵەوە 130 g (1 دانە) 21.6 g 3.9 g 104 نزم
برنج، سپیی دانەدرێژ 160 g 39.2 g 0.5 g 178 بەرز
برنج، باسماتی 160 g 40.0 g 0.3 g 184 مامناوەند
برنج، یاسەمەن 160 g 41.1 g 0 g 184 بەرز
برنج، سروشتی (قاوەیی) 160 g 37.6 g 1.6 g 187 نەنووسراوە
برنج، کێوی 160 g 35.5 g 3.2 g 182 نەنووسراوە
مەعکەرۆنە، سپی 195 g 46.0 g 2.0 g 259 نزم
مەعکەرۆنە، دانەوێڵەی تەواو 195 g 45.0 g 5.9 g 271 نزم
کوسکوس 190 g 57.2 g 1.9 g 302 مامناوەند
بڕوێش (bulgur) 225 g 35.8 g 6.8 g 203 نزم
کینوا 185 g 38.7 g 9.3 g 257 نەنووسراوە
نیسک، سەوز 215 g 23.0 g 19.4 g 213 نزم
نۆک 150 g (ژمێردراو) 14.7 g 12.0 g 158 نزم

هەندێک شت کە دەبێت سەرنجیان بدەیت:

GI و ساردکردنەوە

پێوەری گلایسیمی دەڵێت کاربۆهیدراتی ناو خۆراکێک چەند خێرا بەرزبوونەوەی شەکری خوێن دەدات، نەک چەندت وەرگرتووە. Diabetesforbundet دەنووسێت کە GI زیاتر دەربارەی جۆری کاربۆهیدراتەکان دەڵێت نەک بڕەکەیان، و بارگرانیی گلایسیمی (GI لێکدراو لە بڕدا) بۆ پلاندانانی ژەم کرداریترە. بۆیە بەشێکی بچووکی برنجی سپی دەتوانێت بەرزبوونەوەی کەمتری شەکری خوێن بدات لە بەشێکی گەورەی مەعکەرۆنە. خۆراکە تاکەکان لە بنکەی زانیاریی GIی ئێمەدا ببینە و لە بابەتی پێوەری گلایسیمیدا زیاتر بخوێنەوە.

نیشاستەی بەرگر ئەو نیشاستەیەیە کە بێ هەرسکردن بە ڕیخۆڵەی باریکدا تێدەپەڕێت و نزیکەی وەک ڕیشاڵ کار دەکات. Diabetesforbundet وەک یەکێک لە هۆکارەکانی ئەوە وەسفی دەکات کە پاقلەمەنی ڕێکخستنی باشی شەکری خوێن دەدەن. زۆرجار دەگوترێت کە پەتاتە، برنج و مەعکەرۆنەی کوڵاو و ساردکراویش نیشاستەی بەرگر دروست دەکەن. ئەو سەرچاوە پیشەییە نەرویجییانەی ئێمە پشتیان پێ دەبەستین هیچ ژمارەیەک نادەن دەربارەی ئەوەی بە کرداری چەندە، بۆیە وا دامەنێ کە زەڵاتەی ساردی پەتاتە «بێبەرامبەر» بێت. قازانجەکە لەوانەیە بچووک بێت بە بەراورد لەگەڵ کەمکردنەوەی بەشەکە.

چەند لەسەر قاپەکە؟

ڕێنماییی Helsedirektoratet بۆ شەکرە دەڵێت وەرگرتنی خۆراکی پڕنیشاستە دەبێت بەپێی هەر کەسێک ڕێک بخرێت، و بەرهەمی نیشاستەی پاڵێوراو دەبێت سنووردار بکرێن بە قازانجی دانەوێڵەی تەواو. سەوزەی ڕەگ و پاقلەمەنی نیشاستەی زیاتریان هەیە لە سەوزەکانی تر، بەڵام بە زۆری بەرزبوونەوەی گەورەی شەکری خوێن نادەن مەگەر بە بڕی زۆر بکوڵێنرێن یان بکوترێن.

بە کرداری هەردوو NHI و Diabetesforbundet مۆدێلی قاپ ڕادەسپێرن:

  1. نیوەی قاپەکە سەوزە. وەشانی Diabetesforbundet بۆ شەکرە سەوزەی لەسەر نیوەی قاپەکەیە، بەرامبەر یەک لە سێ لە مۆدێلە ئاساییەکەدا.
  2. چارەکێک پرۆتین. ماسی، گۆشت، هێلکە یان پاقلەمەنی.
  3. چارەکێک نیشاستە. NHI دوو پەتاتەی ناوەندی یان 60 گرام مەعکەرۆنە یان برنجی دانەوێڵەی تەواوی نەکوڵاو پێشنیار دەکات. 60 گرام برنجی وشک دەبێتە نزیکەی 160 گرام کوڵاو، واتە بەشەکەی خشتەکەی سەرەوە.

باشترە ژمێرەری کاربۆهیدرات بەکاربهێنیت بۆ ئەوەی ببینیت بەشە ئاساییەکەت چی دەدات، و چەند جارێک دوو کاتژمێر دوای نانی ئێوارە شەکری خوێنت بپێویت بۆ ئەوەی ببینیت جەستەت چۆن وەڵامی پەتاتە، برنج و مەعکەرۆنە دەداتەوە. ئەگەر دڵنیا نیت چەند بۆ تۆ و دەرمانەکانت دەگونجێت، لەگەڵ fastlege (پزیشکی خێزان) یان پسپۆڕی خۆراکی کلینیکی قسە بکە.

چوار گۆڕینەوەی سادە

پاقلەمەنی شایەنی پێداچوونەوەیەکی تایبەتی خۆیانن: پاقلەمەنی، نیسک و فاسۆلیا لە شەکرەی جۆری 2دا.

ڕەچەتەی چێشتی گونجاو

ڕەچەتەکان لە Kulinarisk.no و Erken-arkivet بڵاو کراونەتەوە، کە ئێمە خۆمان بەڕێوەیان دەبەین. بە زمانی نەرویجین و بەهای خۆراکیی هەر بەشێک ناڵێن. ژمێرەری کاربۆهیدرات بەکاربهێنە بۆ ژماردنی پێکهاتەکان.

  • Torsk med puylinser · Kulinarisk.noنیسک لە جیاتی پەتاتە ڕیشاڵ و پرۆتینی زۆر و بەرزبوونەوەی هێواشتری شەکری خوێن دەدات.
  • Nakkekotelett i øl med perlebyggsalat · Kulinarisk.noجۆی سپیی مرواری (perlebygg) دانەوێڵەیەکی تەواوی پڕڕیشاڵە کە دەتوانێت وەک خواردنی تەنیشت جێگەی برنجی سپی بگرێتەوە.
  • Patate in insalate · Kulinarisk.noزەڵاتەی ساردی پەتاتە بە ڕۆنی زەیتوون، کە تێیدا بەشێکی بچووکی پەتاتە لەگەڵ چەوری و گیادا دێت.
  • Linser, stuet på russisk · Erken-arkivetنیسکی خەستکراوی سادە لە ساڵی 1914ەوە کە جێگەی پەتاتەی کوتراو دەگرێتەوە بە خواردنێکی تەنیشتی GI نزم.
  • Hvite bønner med smør · Erken-arkivetفاسۆلیای سپیی کوڵاو خواردنێکی تەنیشتی پڕڕیشاڵە کە زیاتر لە برنج و مەعکەرۆنە تێرت دەکات.

پرسیارە باوەکان

لە شەکرەدا کامیان باشترە، پەتاتە، برنج یان مەعکەرۆنە؟

بەپێی Matvaretabellen، لە هەر بەشێکی ئاساییدا پەتاتەی کوڵاو کەمترین کاربۆهیدرات دەدات (34 گرام لە هەر 170 گرامێکدا)، برنج نزیکەی 40 گرام و مەعکەرۆنە نزیکەی 46 گرام. لەگەڵ ئەوەشدا مەعکەرۆنە پێوەری گلایسیمیی نزمترە لە پەتاتە و زۆربەی جۆرەکانی برنج، بۆیە ژمارەکان بە تەنها بڕیار نادەن. بڕی سەر قاپەکە زۆرترین گرنگیی هەیە.

ئایا پەتاتەی شیرین لە شەکرەدا لە پەتاتە باشترە؟

بەپێی NHI پەتاتەی شیرین پێوەری گلایسیمیی نزمە، لە کاتێکدا پەتاتەی کوڵاو و برژاو بەرزە. بڕی کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا نزیکەی یەکسانە (17 بەرامبەر 20 گرام). پەتاتەی شیرین بەرزبوونەوەی کەمێک هێواشتری شەکری خوێن دەدات، بەڵام کاربۆهیدراتی کەمتر نا.

کام برنج بۆ شەکری خوێن باشترە؟

NHI برنجی باسماتی لە ناوەڕاستی پێوەری گلایسیمیدا دادەنێت، لە کاتێکدا برنجی سپیی دانەکورت GIی بەرزە. برنجی سروشتی و برنجی کێوی ڕیشاڵی زیاتریان هەیە. بەپێی Matvaretabellen، هەموو جۆرەکانی برنج 36 تا 41 گرام کاربۆهیدرات لە هەر بەشێکی 160 گرامیدا دەدەن، بۆیە بەشەکە گرنگترینە.

لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا چەند برنج یان مەعکەرۆنە دەتوانم بخۆم؟

NHI دوو پەتاتەی ناوەندی یان 60 گرام برنج یان مەعکەرۆنەی دانەوێڵەی تەواوی نەکوڵاو وەک بەش پێشنیار دەکات، و ئەوەی خۆراکی پڕنیشاستە چارەکی قاپەکە پڕ بکاتەوە. بەپێی مۆدێلی قاپی Diabetesforbundet بۆ شەکرە، نیوەی قاپەکە دەبێت سەوزە بێت.

ئایا نیسک دەتوانێت جێگەی برنج و مەعکەرۆنە بگرێتەوە؟

بەڵێ. ڕێنماییی Helsedirektoratet دەڵێت پاقلەمەنی دەتوانێت جێگەی پەتاتە، برنج و مەعکەرۆنە بگرێتەوە. بەپێی Matvaretabellen، نیسکی سەوزی کوڵاو 23 گرام کاربۆهیدرات و 19 گرام ڕیشاڵ لە هەر بەشێکی 215 گرامیدا دەدات، بەرامبەر 46 گرام کاربۆهیدرات و 2 گرام ڕیشاڵ لە مەعکەرۆنەدا.

سەرچاوەکان

  1. Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
  2. Glykemisk indeks · NHI.no
  3. Diabetes type 2 – tips og råd til et godt kosthold · NHI.no
  4. Tallerkenmodellen · Diabetesforbundet
  5. Glykemisk indeks og glykemisk belastning - slik bruker du det · Diabetesforbundet
  6. Belgvekster – fremtidens mat · Diabetesforbundet
  7. Matvaretabellen · Matvaretabellen (Mattilsynet)

ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.

© 2026 Desken AS. نووسینی سەرنووسەر Knut Whist / دەستەی نووسەرانی زیرەکیی دەستکردی diabetestype2.no. وەرگرتنی بەشێک ڕێگەپێدراوە بە ئاماژەدان بە سەرچاوە و بەستەر. چۆن کار دەکەین.