برژاندن و هاوین لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا
سۆسیس یان گۆشت، زەڵاتە، خواردنەوەی گازدار و ئایسکرێم: چی لە ئاهەنگی برژاندندا بۆ شەکری خوێن دەژمێردرێت، گەرما چۆن کارت تێ دەکات، و چاودێریی پێ لە سەندەڵدا.
زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. گۆڕانکاری لە خۆراک، چالاکی و دەرماندا لەگەڵ پزیشکەکەت بکە. زیاتر بخوێنەوە. لە دەقە ڕەسەنە نەرویجییەکەوە وەرگێڕدراوە. سەرچاوەکان پەڕەی نەرویجین. یاسا و بڕە پارەکان بۆ نەرویج دەگونجێن.
هاوین لەوە ئاسانترە کە بیری لێ دەکەیتەوە
خواردنی برژاو لە بنەڕەتدا لەگەڵ شەکری خوێندا میهرەبانە. گۆشت، ماسی، مریشک و سەوزە کاربۆهیدراتی کەم یان هیچیان تێدا نییە. ئەوەی لە ئاهەنگی برژاندندا شەکری خوێن بەرز دەکاتەوە نانەکە، زەڵاتەی پەتاتە، تەڕکەری شیرین، خواردنەوەی گازدار و ئایسکرێمەکەیە. ئەگەر ئەمە بزانیت، دەتوانیت بە درێژایی هاوین باش بخۆیت.
یاسای گشتیی Diabetesforbundet (کۆمەڵەی شەکرەی نەرویج) سادەیە: هەتا گۆشتەکە پاکتر بێت، لەسەر برژێنەر و بۆ تەندروستی باشترە.
سۆسیس یان گۆشت و ماسی؟
Diabetesforbundet پارچەی کەمچەور وەک فیلێی ناوەوە و دەرەوە بە 2 تا 4 لە سەد چەوری، مریشک و عەلەشیش، و ماسی ڕادەسپێرێت. سۆسیس و پارچەی چەوری پەراسوو دەبێت جیاوازی بن. ئەگەر سۆسیس دەکڕیت، سۆسیسی مریشک یان عەلەشیش بە ڕێژەی گۆشتی بەرز و چەوریی کەم هەڵبژێرە.
ماسی لەسەر برژێنەر کەم بایەخی پێ دەدرێت. Diabetesforbundet دەنووسێت کە ڕێگایەکی نایابە بۆ گۆڕینی هەندێک لە ژەمە گۆشتییەکانی هەفتە، و Helsedirektoratet (بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستیی نەرویج) لە شەکرەدا ماسی دوو تا سێ جار لە هەفتەیەکدا ڕادەسپێرێت. ماکرێل، سەلمۆن، تراوت و ماسیی تەواو لە فۆیلدا بە باشی بەرگەی برژێنەر دەگرن.
کاربۆهیدرات لە خواردنی ئاساییی برژاندندا
ژمارەکان لە Matvaretabellen (خشتەی خۆراکی نەرویج، Mattilsynet، 2026)ن، بۆ بەشەکانی ناو خشتەکە گۆڕدراون.
| خۆراک | بەش | کاربۆهیدرات |
|---|---|---|
| سۆسیسی برژاو | 1 دانە (60 g) | 1 g |
| نانی سۆسیس، ورد | 1 گەورە (60 g) | 29 g |
| Potetlompe (نانی تەنکی پەتاتە) | 1 گەورە (35 g) | 12 g |
| هەمبەرگر، کاڵ | 1 دانە (100 g) | 0 g |
| نانی هەمبەرگر، ورد | 1 دانە (80 g) | 38 g |
| فیلێی سەلمۆن، لە فڕندا | 1 دانە (115 g) | 0 g |
| زەڵاتەی پەتاتە بە مایۆنێزەوە | 1 دێسیلیتر (100 g) | 13 g |
| گوڵە گەنمەشامی، نەرویجی | 1 دانە (140 g) | 18 g |
| خواردنەوەی گازداری شەکردار (کۆلا) | 1 قوتوو (330 ml) | 35 g |
| خواردنەوەی گازداری لایت | 1 قوتوو (330 ml) | 0 g |
| ئایسکرێمی ئاوی | 1 دانە (85 g) | 16 g |
| ئایسکرێمی قەیماغی، ڤانیلا | 1 بەش (95 g) | 19 g |
| ئایسکرێمی قەیماغی بێ شەکری زیادکراو | 1 بەش (95 g) | 6 g |
| بیرەی پیلز | 1 قوتوو (330 ml) | 10.5 g |
شێوازەکە ببینە: سۆسیسەکە 1 گرام دەدات، نانەکە 29. بەرگرەکە سفر دەدات، نانەکە 38. نزیکەی هەمیشە ئەوەیە کە گۆشتەکەی تێدا دادەنێیت، نەک گۆشتەکە، کە دەژمێردرێت. نانی گەورەی سۆسیس بە lompe یان گەڵای کاهوو بگۆڕەوە، و نانی هەمبەرگر بە نیو نانی ئەسمەر یان بێ نان.
زەڵاتە، تەڕکەر و خواردنی تەنیشت
- Diabetesforbundet ڕادەسپێرێت سۆسی زەڵاتە، تەڕکەر و زەڵاتە خۆت دروست بکەیت، چونکە جۆرە کڕدراوەکان زۆرجار شەکری زۆریان تێدایە. ڕۆن، لیمۆ، سیر، گیا و بیبەر بەسن.
- سەوزە لەسەر برژێنەر: کوولەکە، بیبەر، مارچووبە، قارچک، پیاز. دەتوانرێت بە ئازادی بخورێن.
- زەڵاتەی پەتاتە بە زەڵاتەی کەلەمی بێ شەکر، زەڵاتەی تەماتە، زەڵاتەی یۆنانی یان زەڵاتەی فاسۆلیا بگۆڕەوە. پاقلەمەنی ڕیشاڵ و شەکری خوێنی جێگیرتر دەدەن؛ بڕوانە بابەتی پێوەری گلایسیمی.
- ئەگەر پەتاتەت دەوێت، پەتاتەی نوێی بچووک بە توێکڵەوە هەڵبژێرە. بەپێی Matvaretabellen پەتاتەی نوێ 13 گرام کاربۆهیدرات لە هەر 100 گرامێکدا دەدات بەرامبەر 20 بۆ پەتاتەی هەڵگیراو.
خواردنەوە: ئەو شوێنەی شەکر خۆی تێدا دەشارێتەوە
ڕێنماییی Helsedirektoratet دەڵێت خواردنەوەی شەکردار بەرزبوونەوەی زیادە خێرای شەکری خوێن دەدات بێ هەمان تێربوونی خۆراکی ڕەق، و دەبێت لە شەکرەدا خۆت لێی بپارێزیت. Diabetesforbundet چای سارد، شەربەتی شیرین، خواردنەوەی گازدار، شەربەتی میوە و سمووزی وەک خواردنەوەی پڕشەکر ڕیز دەکات. ئاو لەگەڵ لیمۆ یان خەیار، خواردنەوەی گازداری لایت، قاوە و چای بێ شەکر هەڵبژاردە سەلامەتەکانن.
بیرە کاربۆهیدرات دەدات، و ئەلکهول دەتوانێت لە کەسانێکدا کە ئینسولین یان سولفۆنیل یوریا بەکار دەهێنن شەکری خوێنی نزم دروست بکات. کەم بخۆرەوە، لەگەڵ خواردن بخۆرەوە، و لە بابەتی 17ی ئایار، ئاهەنگ و جەژندا زیاتر بخوێنەوە.
گەرما و شلە
پێنج ئامۆژگاریی Diabetesforbundet بۆ ڕۆژانی گەرمی هاوین:
- ئاوی زۆر بخۆرەوە. کەمیی شلە چڕبوونەوەی زیاتری شەکر لە خوێندا دەدات.
- زیاتر شەکری خوێن بپێوە. ڕۆژانی گەرم دەتوانن وا بکەن شەکری خوێن بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو و خێرا بگۆڕێت. گەرما بۆرییەکانی خوێن فراوان دەکات و وا دەکات ئینسولین خێراتر هەڵبمژرێت، کە مەترسیی شەکری خوێنی نزم لە بەکارهێنەرانی ئینسولیندا زیاد دەکات.
- ئامرازەکە بپارێزە. ئامێری پێوانی شەکری خوێن و پارچەکانی پشکنین لە سێبەردا و ئینسولین سارد بهێڵەوە. لە ئۆتۆمبێلێکی گەرمدا یان لەسەر خاولیی مەلەوانی بەجێی مەهێڵە.
- کرێمی خۆر بەکاربهێنە. سووتانی ئازاربەخشی خۆر فشارە بۆ جەستە و دەتوانێت شەکری خوێنی بەرزتر بدات.
- چاودێریی پێیەکانت بکە. neuropathy دەتوانێت وا بکات هەست بە لمی گەرم یان زیانی بچووک نەکەیت.
پێ لە سەندەڵدا
هاوین وەرزی برینی پێیە. پێخاوس لەسەر بەردی کەنار، سەندەڵ بێ گۆرەوی، لم و بەردی بچووک. Helsenorge (دەروازەی فەرمیی تەندروستی) دەڵێت دەبێت بەدوای پێستی ڕەق، قڵیش، برینی بچووک و کەڕوو لە نێوان پەنجەکاندا بگەڕێیت، و ئەگەر زیانی دەمار یان برینی شەکرەت هەبووە دەبێت خۆت لە پۆتینی لاستیک، سەندەڵ و پێڵاوی دار بپارێزیت. Diabetesforbundet پێڵاوی مەلەوانی لە کەناری دەریا و لە حەوزەکەدا ڕادەسپێرێت، و کرێمی خۆری بە فاکتەری بەرزەوە لەسەر پێیەکان.
ئەگەر هەستی ئاسایی لە پێیەکانتدا هەیە، سەندەڵ گونجاوە، بەڵام هەموو ئێوارەیەک پێیەکانت بپشکنە. ئەگەر ئاوسان، گەرمیی نائاسایی، سووربوونەوە یان ئازار دەبینیت، بە خێرایی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە، تەنانەت لە برینی بچووکیشدا. بۆچی پێ لە شەکرەدا ئەوەندە گرنگە، دەتوانیت لە بابەتی ئاڵۆزییەکان و پشکنینی ساڵانەدا بیخوێنیتەوە.
هاوین هەروەها ئەو وەرزەیە کە زۆر کەس زۆرترین جووڵە دەکەن. چۆن دەتوانیت بەکاری بهێنیت بۆ شتێکی بەردەوام، لە بابەتی چالاکیی جەستەییدا نووسراوە.
ڕەچەتەی چێشتی گونجاو
- Sitronmarinerte kyllinglår · Kulinarisk.noتەڕکەری لیمۆ، ڕۆن و بیبەر بێ شەکر، و مریشک ئەو گۆشتە کەمچەورەیە کە Diabetesforbundet بۆ برژاندن ڕایدەسپێرێت.
- Grillet makrell med fennikelsalat · Kulinarisk.noماسیی چەور لەسەر برژێنەر ئۆمێگا-3 و پرۆتین دەدات، و زەڵاتەی ڕازیانە جێگەی زەڵاتەی پەتاتە دەگرێتەوە.
- Grillet squash med chili og hvitløk · Kulinarisk.noسەوزە ڕاستەوخۆ لەسەر برژێنەر نیوەی قاپەکە پڕ دەکاتەوە بە نزیکەی بێ کاربۆهیدرات.
- Grillede asparges med parmesan · Kulinarisk.noخواردنێکی خێرای سەوزە بە ڕیشاڵ و کەمێک پرۆتین لە پەنیرەکەوە.
- Gresk salat med oliven · Kulinarisk.noتەماتە، خەیار، پەنیری فێتا و ڕۆنی زەیتوون تێربوون دەدەن بێ نان و بێ سۆسی شیرینکراو.
- Tomatsalat fra 1900 · Erken-arkivetزەڵاتەیەکی سادە بە ڕۆن و سرکەوە، بێ شەکر، وەک هاوەڵێکی تازە بۆ گۆشتی برژاو.
- Grillet makrell fra 1900 · Erken-arkivetماکرێل کە بە ڕۆن و لیمۆ چەور کراوە لەسەر پشکۆ ئەمڕۆ هێندەی سەد ساڵ لەمەوبەر سادەیە، و بێ کاربۆهیدراتە.
پرسیارە باوەکان
لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا دەتوانم سۆسیسی برژاو بخۆم؟
بەپێی Matvaretabellen خودی سۆسیسەکە تەنها نزیکەی 1 گرام کاربۆهیدرات دەدات، بەڵام نانێکی گەورەی سۆسیس 29 گرام دەدات. Diabetesforbundet گۆشتی کەمچەور، مریشک و ماسی ڕادەسپێرێت لە جیاتی سۆسیسی چەور، و زەڵاتە یان lompe لە جیاتی نانی گەورە.
باشترین خواردنەوە لە ئاهەنگی برژاندندا بۆ کەسێکی شەکرەدار چییە؟
ئاو. قوتوویەک خواردنەوەی گازداری شەکردار 35 گرام کاربۆهیدرات دەدات، لە کاتێکدا خواردنەوەی گازداری لایت سفر دەدات. Diabetesforbundet ئاماژە بەوە دەکات کە چای سارد، شەربەتی شیرین، شەربەتی میوە و سمووزیش شەکری زۆریان تێدایە.
ئایا گەرما کار لە شەکری خوێن دەکات؟
بەڵێ. Diabetesforbundet دەنووسێت کە ڕۆژانی گەرم دەتوانن وا بکەن شەکری خوێن بە خێرایی بگۆڕێت، کە کەمیی شلە شەکری خوێنی بەرزتر دەدات، و ئینسولین لە گەرمادا خێراتر هەڵدەمژرێت. ئاوی زیاتر بخۆرەوە و زیاتر بپێوە.
لەگەڵ شەکرەدا دەتوانم سەندەڵ لەپێ بکەم؟
ئەگەر هەستی پێت کەم بووەتەوە (neuropathy) یان برینی پێی پێشووت هەبووە، Helsenorge ئامۆژگاری دەکات سەندەڵ، پێڵاوی دار و ڕۆیشتنی پێخاوس بەکار نەهێنیت. ئەگەر هەستی ئاساییت هەیە، گرنگترین شت ئەوەیە ڕۆژانە پێیەکانت بپشکنیت و لە کەناری دەریادا پێڵاوی مەلەوانی لەپێ بکەیت.
ئایا لەگەڵ شەکرەی جۆری 2دا ئایسکرێم گونجاوە؟
بەپێی Matvaretabellen بەشێک ئایسکرێمی قەیماغی ئاسایی 19 گرام کاربۆهیدرات دەدات، ئایسکرێمی ئاوی 16 گرام و ئایسکرێمی بێ شەکری زیادکراو نزیکەی 6 گرام. وەک شیرینیی دوای نان دوای ژەمێک بیخۆ، نەک بە تەنها.
سەرچاوەکان
- Godt og sunt på grillen · Diabetesforbundet
- 5 tips for hete sommerdager · Diabetesforbundet
- Slik tar du vare på føttene dine · Diabetesforbundet
- Fotsår og pleie av føtter ved diabetes · Helsenorge
- Kosthold og kostsammensetning ved alle former for diabetes · Helsedirektoratet
- Matvaretabellen · Matvaretabellen (Mattilsynet)
ئاگاداری. ناوەڕۆکی ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتییە و ئامۆژگاریی پزیشکی نییە. جێگەی پشکنین، دەستنیشانکردن یان چارەسەر لای پزیشک ناگرێتەوە. هەر گۆڕانکارییەک لە خۆراک، چالاکیی جەستەیی، کێش یان دەرماندا هەمیشە دەبێت لەگەڵ پزیشکی خێزان (fastlege) یان کارمەندێکی تری تەندروستی بکرێت. خۆت دەرمانەکەت مەگۆڕە یان مەیوەستێنە. ئەگەر نیگەرانیت پەیوەندی بە پزیشکی خێزان یان فریاکەوتنی پزیشکی (legevakt، 116 117) بکە، و لە دۆخی کتوپڕدا پەیوەندی بە 113 بکە. هەموو ڕاگەیاندنی بەرپرسیارێتییەکە بخوێنەوە.